۸ نکته‌‌ی ساده برای انتخاب یک چرخ ماهیگیری اسپینینگ

من این مقاله را برای رفع ابهامات شما نوشته‌ام. در اولین گام یاد خواهید گرفت که چرخ اسپینینگ چیست. در مرحله دوم، اجزای ظاهری چرخ توضیح داده می‌‌شود. در گام سوم، من هشت نکته‌‌ی ساده را معرفی می‌‌کنم که به شما در انتخاب چرخ موردنیازتان کمک خواهد کرد.

این که چگونه یک چرخ اسپینینگ برای نیاز خود انتخاب کنید، چالش برانگیز است. هر کسی که ماهیگیری را به عنوان یک سرگرمی انتخاب کرده، برای لحظاتی هم که شده درگیر انتخاب وسایل شده است. با وجود انواع بسیار زیاد چرخ‌‌های ماهیگیری و همین‌‌طور دانش ناکافی، گزینش یک چرخ می‌‌تواند ترسناک باشد.

تازه‌‌کارها از این چرخ‌‌ها استقبال می‌‌کنند چون یادگیری و استفاده از آن‌‌ها ساده است. هم‌‌چنین ماهیگیران حرفه‌‌ای نیز به خاطر عملکرد عالی، آن‌‌ها را می‌‌پسندند. برای این افراد، یادگیری کارکرد چرخ و مواردی که روی کارایی آن موثر هستند مهم است. به‌‌علاوه شما مجبور هستید تصمیم بگیرید که کجا و برای چه هدفی ماهیگیری می‌‌کنید.

چرخ اسپینینگ چیست؟

یک چرخ اسپینینگ چرخی با قرقره آشکار (Open-faced) است که به زیر چوب ماهیگیری متصل می‌‌شود، برخلاف چرخ‌‌های بِیت‌‌کستینگ یا چرخ‌‌های اِسپین‌‌کستینگ که بالای چوب وصل می‌‌شوند. چرخ اسپینینگ کاربرد راحت‌‌تری نسبت به چرخ‌‌ بیت‌‌کستینگ و دقت بیشتری به نسبت چرخ اِسپین‌‌کستینگ دارد.

در این نوع چرخ، نخ بر روی قرقره (اسپول) که آشکار و مشخص است پیچیده می‌‌شود. سپس نخ از طریق غلتک کوچکی که به آن لاین رولر (Line Roller) یا غلتک نخ گفته می‌‌شود به سمت حلقه‌‌های چوب هدایت می‌‌گردد. مفتول نیم‌‌دایره‌‌ای شکلی را که در امتداد اسپول قرار می‌‌گیرد بِیل (Bail) یا کمانِ نخ‌‌گیر می‌‌نامند. کمان این اطمینان را می‌‌دهد که نخ به‌‌درستی از روی غلتک نخ عبور می‌‌کند.

برای پرتاب کردن باید کمان چرخ را باز کرده، انگشت خود را روی نخ بگذارید و سپس پرتاب کنید. برای جمع کردنِ نخ، کمان را ببنید و دسته‌‌ی چرخ را در جهت عقربه‌‌های ساعت بچرخانید (دید از سمت راستِ چرخ). این را بدانید که با هربار چرخاندن کامل دسته، اسپول بیش از یک بار می‌‌چرخد.

رایج‌‌ترین مشکل ماهیگیران در هنگام استفاده از چرخ‌‌های اسپینینگ، در هم پیچیدگی و گره‌‌های ناخواسته نخ است. وقتی این اتفاق می‌‌افتد، شما باید چندین متر نخ را از روی قرقره باز کنید تا نخ باقی‌‌مانده کاملا صاف شود و سپس دوباره نخ را به آرامی به دور قرقره بچرخانید.

ضعفِ دیگر چرخ‌‌های اسپینینگ این است که نمی‌‌توانند فشارهای سنگین بالای ۲۰ پوند (حدود ۹ کیلوگرم) را تحمل کنند. برای این وزن‌‌ها و بالاتر، بهتر است از چرخ‌‌های بِیت‌‌کستینگ (یا وینچ) استفاده کنید {مترجم: چرخ‌های اسپینینگ امروزی تحمل وزن بالاتر حتی تا ۳۰ کیلوگرم و بیشتر را نیز دارند ولی در کل نسبت به وینچ‌ها قدرت تحمل کمتری دارند}.

اجزای ظاهری یک چرخ اسپینینگ چیست؟

در تصویر زیر هشت قسمت قابل مشاهده‌‌ی این نوع چرخ را می‌‌بینید. هرکدام از این اجزا مشخصاتی دارند که شما با توجه به خواسته‌‌های خود آن را انتخاب خواهید کرد.

۱- پایه

چرخ توسط این پایه به چوب ماهیگیری متصل می‌‌شود. بیشتر چوب‌‌ها قستی در دسته دارند که لبه‌‌های پایه‌‌ی چرخ در آن جا می‌‌گیرد.

۲- دسته

بیشتر دسته‌‌های این نوع چرخ دوطرفه هستند. یعنی ماهیگیر می‌‌تواند دسته را هر طرفی از چرخ که بخواهد ببندد. چرخاندن دسته باعث چرخش قرقره و کمان و در نتیجه جمع شدن نخ می‌‌شود.

۳- بدنه

بدنه‌‌ی چرخ اسپینینگ می‌‌تواند از جنس پلاستیک، گرافیت، آلومینیوم، منیزیوم یا الیاف کربن ساخته شود. عموما چرخ‌‌های پلاستیکی برای کودکان ساخته می‌‌شود. گرافیت وزن کمی دارد ولی استحکام و ماندگاری بالایی ندارد. چرخ‌‌های آلومینیومی محبوبیت زیادی دارند چون مقرون به صرفه، مستحکم و نسبتا سبک هستند. چرخ‌‌های ساخته شده از منیزیم و الیاف کربن از بهترین‌‌های این رده هستند، مزایای بیشتری نسبت به سایرین دارند و فوق العاده سبک هستند.

۴- ضامن چرخش معکوس

یک اهرم کوچکِ باز و بست در زیر چرخ است. اگر در حالت بسته (On) باشد، قرقره در جهتِ عکس نمی‌‌چرخد. وقتی در حالت باز (Off) باشد، به شما اجازه می‌‌دهد تا بتوانید اسپول را برخلاف جهتِ معمول بچرخانید. این یک روش سریع برای تنظیم فشارِ روی نخ است زمانی که شما فرصت کافی برای تنظیم کلاچ در هنگام مبارزه با ماهی ندارید.

۵- قرقره یا اسپول

قرقره محل خوابیدن نخ بر روی چرخ است. با چرخاندن دسته در چرخ‌‌های اسپینینگ، نخ به دور قرقره می‌‌چرخد و هم‌‌زمان قرقره به سمت بالا و پایین جابجا می‌‌شود طوری که نخ به شکل یک‌‌نواخت روی آن بنشیند.

۶- پیچ تنظیم کلاچ و باز کردن قرقره

در اغلب چرخ‌‌های اسپینینگ، پیچ تنظیم کلاچ در جلوی چرخ برای نوع کلاچ بالا (Front drag) تعبیه شده است. در غیر این‌‌صورت این مجموعه در پایین و پشت چرخ برای نوع کلاچ پایین (Rear Drag) قرار می‌‌گیرد.

تنظیم این پیچ باعث گردشِ راحت‌‌تر یا سخت‌‌تر اسپول در هنگام فشار به نخ می‌‌شود. هم‌‌چنین برای درآوردن اسپول یا تعویض آن نیز از این پیچ استفاده می‌‌گردد.

۷- غلتک نخ

می‌‌توانید بین کمان و اسپول این قطعه‌‌ی کوچک را که با حرکت نخ روی آن به چرخش درمی‌‌آید پیدا کنید. این غلتک همچنین نخ را هنگام بالا و پایین شدن قرقره در جای خود نگه می‌‌دارد. این قسمت برای نخ ماهیگیری خیلی حیاتی است و نباید دارای نقص یا شکستگی باشد، در غیر این صورت نخ شما پاره و منجر به از دست رفتن ماهی می‌‌شود.

۸- کمان نخ‌‌گیر

کمان یک مفتول فلزی است که هم‌‌زمان با چرخش دسته‌‌ی چرخ می‌‌چرخد. وظیفه‌‌ی کمان این است که هرگاه ماهیگیر نخ را جمع می‌‌کند، دوباره نخ را به روی قرقره برگرداند.

نکته ۱: نوع آب را تعیین کنید، آب شور یا آب شیرین

اولین عاملی که باید در انتخاب چرخ اسپینینگ در نظر گرفت نوع آبی است که می‌‌خواهید در آن ماهیگیری کنید. با این کار می‌‌توانید هم‌‌زمان گروهی از ماهیان مورد نظر را نیز انتخاب کنید. در آب شور، شما با ماهی هدف بزرگ‌‌تری نسبت به آب شیرین روبرو هستید.

نوع آب مهم است چون نمک برای فلزات بسیار مخرب و خطرناک است. در واقع خوردگی ناشی از نمکِ آب شور، می‌‌تواند به سرعت به عمر کاریِ چرخ شما پایان دهد. این مورد مخصوصا برای یاتاقان‌‌های داخل چرخ بد است، تجمع نمک باعث کند شدن یا توقف حرکت یاتاقان‌‌ها می‌‌شود. یاتاقان‌‌های غیرقابل استفاده بدین معناست که زمان خرید یک چرخ جدید فرا رسیده!

به دلیل عدم نیاز به مقاومت در برابر خوردگی، چرخ‌‌های آب شیرین می‌‌توانند دارای فلزات ارزان‌‌تری باشند. در حالی که چرخ‌‌های آب شور برای جلوگیری از نفوذ نمک، به قطعات آب‌‌بند و ضد آب شور نیاز دارند.

برای تصمیم‌‌گیری آسان‌‌تر، در ادامه یک دورنمای ساده برای هر نوع آبی آورده شده است:

• یک چرخ آب شور انتخاب کنید اگر: قصدِ ماهیگیری آب شور در کنار ساحل (ماهیگیری ساحلی) یا در عمق دور از ساحل دارید. از طعمه‌‌های مصنوعی سنگینی استفاده می‌‌کنید و و به حجم نخ زیادی نیاز دارید. ماهیان هدفِ شما در آب شور، گونه‌‌های ورزشی بزرگی هستند. به عنوان یک امتیاز اضافه، این چرخ را برای صید ماهی‌‌های بزرگ آب شیرین نیز می‌‌توانید به‌‌کار بگیرید.
• یک چرخ آب شیرین انتخاب کنید اگر: قصدِ ماهیگیری در دریاچه‌‌ها، رودخانه‌‌ها و تالاب‌‌ها دارید. لورهای سبک و حجم نخ کمی به کار می‌‌برید. شما در آب شیرین، ماهیگیری سبکی برای صید ماهیان کوچک تا نسبتا بزرگ خواهید داشت.

نکته ۲: اندازه چرخ به اندازه نخ ماهیگیری وابسته است

حالا که می‌‌دانید در کجا (آب شور یا شیرین) می‌‌خواهید ماهیگیری به روش اسپینینگ انجام دهید وقت آن است که به نکته‌‌ی دوم دقت کنید. اندازه (سایز) چرخ شما بستگی به اندازه نخی دارد که شما اغلب استفاده می‌‌کنید. به‌‌طور کلی نخ‌‌های نازک‌‌تر که قدرت تحمل وزن کم‌‌تری دارند بر روی چرخ‌‌های کوچک‌‌تر بسته می‌‌شوند.

ساده‌‌ترین روش برای تعیین این‌‌که کدام چرخ بیشترین کاربرد را دارد این است که به میانگین قدرت نخ خود توجه کنید، مثلا:

شما می‌‌خواهید از نخی که ۸ پوند (حدود ۳٫۶ کیلوگرم) قدرت دارد استفاده کنید؟ بهترین انتخاب اندازه چرخ برای شما، چرخی است که برای نخ‌‌های ۶، ۸ و ۱۰ پوندی طراحی شده باشد. با این روش می‌‌توانید قدرت نخ را در صورت نیاز بالا یا پایین ببرید.

اندازه چرخ‌‌ها در چهار گروه طبقه‌‌بندی می‌‌شود: کوچک، متوسط، بزرگ و خیلی بزرگ. برای توضیحات بیشتر، جدول زیر نمونه‌‌ای از اندازه‌‌های چرخ اسپینینگ را نشان می‌‌دهد.

چرخ‌‌های اسپینینگ کوچک

محدوده بین ۱۰۰۰ (یا ۱۰) تا ۳۵۰۰ (یا ۳۵). نخ مونوفیلامنت ۲ تا ۱۰ پوندی و نخ بافته‌‌ی ۴ تا ۱۴ پوندی را پوشش می‌‌دهند. در آب‌‌های ملایم، دریاچه‌‌ها، تالاب‌‌ها، رودخانه‌‌ها، خلیج‌‌ها و بندرها استفاده می‌‌شوند. بهترین گزینه برای اهداف کوچک‌‌تر مانند ماهیان قزل آلا، سوف حاج طرخان و سیم است.

چرخ‌‌های اسپینینگ متوسط

محدوده بین ۴۰۰۰ (یا ۴۰) تا ۵۵۰۰ (یا ۵۵). برای نخ‌‌های مونوفیلامنت ۸ تا ۱۴ پوندی و بافته‌‌ی ۵ تا ۵۰ پوندی استفاده می‌‌شوند. برای دریاچه‌‌ها، تالاب‌‌ها، رودها، خلیج‌‌ها، اسکله‌‌ها و اسپینینگ سبک روی قایق به کار می‌‌روند. بهترین گزینه برای ماهی‌‌هایی با اندازه متوسط مثل سوف، اردک‌‌ماهی و شیربُت هستند.

چرخ‌‌های اسپینینگ بزرگ

محدوده بین ۶۰۰۰ (یا ۶۰) تا ۸۵۰۰ (یا ۸۵). نخ‌‌های مونوفیلامنت ۱۲ تا ۴۵ پوندی و بافته‌‌ی ۳۰ تا ۸۰ پوندی را پوشش می‌‌دهد. برای ماهیگیری از روی قایق یا ساحل، ماهیگیری روی صخره‌‌ها و اسکله‌‌ها خوب هستند. برای صید ماهیانی با اندازه متوسط و بزرگ مانند اسبله، آزادماهی، کپور مناسب هستند.

چرخ‌‌های اسپینینگ خیلی بزرگ

محدوده بین ۱۰۰۰۰ (یا ۱۰۰) تا ۳۰۰۰۰ (یا ۳۰۰). برای استفاده از نخ‌‌های مونوی ۱۲ تا ۶۰ پوندی و نخ‌‌های بافته‌‌ی ۵۰ تا ۱۰۰ پوندی مناسب هستند. در تندآب‌‌ها، ماهیگیری آب شور روی قایق و ماهیگیری ساحلی کاربرد دارند. برای ماهی‌‌های عظیم الجثه‌‌ای مثل کوسه، تُن و تاس‌‌ماهی عالی هستند.

انتخاب یک چرخ ماهیگیری اسپینینگ با توجه به ظرفیت نخ

ظرفیت نخ‌‌گیری یک چرخ ماهیگیری، بیشترین طول نخی است که اسپول می‌‌تواند بدون بیرون زدگی نخ در خود جای دهد. بدین معنی که چرخ‌‌های بزرگ‌‌تر، قرقره بزرگ‌‌تری نیز دارند. به طور کلی در شرایط برابر، شما برای داشتن پرتاب‌‌های بلندتر باید اسپول بزرگ‌‌تری داشته باشید.

ظرفیت نخ‌‌گیری یک چرخ معمولا روی بدنه یا قرقره چرخ چاپ شده که می‌‌توانید آن را ببینید. اعداد روی چرخ، به بازه میانی ظرفیت نخ اشاره دارد. این ظرفیت به شکل نسبت قدرت – طول نخ بیان می‌‌شود. برای مثال:

یک چرخ با اعداد<8 pond/140 yards>به این معنی است که شما می‌‌توانید نخ ۶ پوندی و ۱۰ پوندی را نیز با آن استفاده کنید (میانگین ۶ و ۱۰ می‌‌شود ۸ که روی چرخ نوشته شده).

نکته ۳: یک چرخ سبک بردارید

اولین کاری که هنگام خرید یک چرخ اسپینینگ انجام می‌‌دهم این است که آن را در دست می‌‌گیریم. این کار دو عامل مهم را برای شما تعیین خواهد کرد، اول وزن آن و دوم راحتی آن. برای تعیین وزن چرخ، شما باید به اندازه و مواد تشکیل دهنده‌‌ی چرخ توجه کنید. برای داشتن اندازه مناسب باید به جدول نکته‌‌ی شماره ۲ مراجعه کنید.

بعد از اندازه، شما باید جنس چرخ را انتخاب کنید که مناسبِ شما باشد. کارایی مواد تشکیل دهنده‌‌ی چرخ باید دو مورد را فراهم کند. اول باید قوی باشد تا در برابر ماهیان بزرگ مقاومت نماید. دوم باید سبک باشد تا از خستگی ماهیگیر جلوگیری کند.

مواد تشکیل دهنده‌‌ی چرخ ماهیگیری اسپینینگ:

• پلاستیک – بهترین گزینه برای کودکان و ماهیگیران با بودجه‌‌ی محدود. مناسب برای ماهی‌‌های کوچک آب شیرین مثل کپورچه و خال قرمز.
• گرافیت – منعطف‌‌تر و سبک‌‌تر از پلاستیک. گران‌‌تر از پلاستیک است اما به گرانی آلومینیوم یا کربن نیست. مناسب برای ماهیگیری آب شیرین و آب شورِ سبک است. برای ماهیگیرای بزرگسال تازه‌‌کار خوب است.
• آلومینیوم – مقاوم‌‌تر از گرافیت ولی کمی سنگین‌‌تر است. چرخ‌‌های آلومینیومی از لحاظ قیمتی، رده متوسطی دارند. آن‌‌ها گزینه‌‌ای محبوب برای ماهیگیران نیمه حرفه‌‌ای در آب شور و آب شیرین هستند.
• الیاف کربن – پیشرفته‌‌ترین موادی که در چرخ‌‌های سطح بالا به کار می‌‌رود. انتظار قیمت بالایی از آن‌‌ها داشته باشید. فوق العاده سبک، بادوام و همین‌‌طور ضدزنگ هستند. این ماده هم برای آب شیرین و هم آب شور کارامد هستند.

خساست به خرج ندهید، بهتر است وزن چرخ کم باشد تا در پرتاب‌های زیاد خسته نشوید.

نکته ۴: یک دسته‌‌ی راحت از خستگیِ شما می‌‌کاهد

پس از انتخاب جنسِ چرخ متناسب با نیازِ شما، به حس چرخ در دستان خود دقت کنید. به دسته‌ی چرخ و حالت گرفتن آن توجه نمایید چون هر دو از عواملی هستند که به سهولت استفاده از چرخ کمک می‌‌کنند. روالِ من برای سنجش راحتی چرخ به شرح زیر است:

اولا، دسته‌‌ی چرخ (Handle) را بررسی می‌‌کنم چون یکی از مهم‌‌ترین قسمت‌‌های فیزیکی یک چرخ اسپینینگ است. به این خاطر که در هنگام مبارزه با یک ماهی بزرگ باید فشار زیادی را متحمل شود. یک دسته با کیفیت بالا باید یک قطعه‌‌ی یک‌‌پارچه داشته باشد و هنگام چرخش، حس راحتی را به ماهیگیر منتقل کند. دسته باید تحت فشارهای سنگین، محکم و بدون لرزش باشد.

دوما، من به جنس جایِ دست یا همان دست‌‌گیره (Knob) دقت می‌‌کنم، تا مطمئن شوم که نرم ولی قوی است. این دست‌‌گیره می‌‌تواند از مواد مختلفی ساخته شده باشد، از چوب‌‌پنبه گرفته تا مواد لاستیکی مرغوب. در حالی که چوب‌‌پنبه برای برخی افراد خیلی راحت است، بسیاری از ماهیگیران جنس لاستیکی به نام ای‌‌وی‌‌اِی (EVA) را ترجیح می‌‌دهند. امتیاز ای‌‌وی‌‌اِی علاوه بر راحتی، ضدلغزش بودن آن است.

سوما، حالت دسته در دستم را بررسی می‌‌کنم که ببینم چقدر برای کفِ دست من راحت است؟ چرخیدن دسته به‌‌صورت روان بسیار مهم است. آیا اصطکاک خاصی حس می‌‌کنید؟ به خاطر داشته باشید که کوچک‌‌ترین اصطکاکی باعث افزایش خستگی در شما می‌‌شود. هنگام چرخاندن دسته، به هیچ وجه نباید مجبور به استفاده از زور باشید.

از دیگر موادی که در یک چرخ نادیده گرفته می‌‌شود، پیچ‌‌ها و پرچ‌‌هایی است که دست‌‌گیره را به دسته متصل می‌‌کند. هرچه ضخیم‌‌تر باشند بهتر است، زیرا نازک‌‌ترها ممکن است با گذشت زمان خراب شوند.

و نهایتا، کارکردِ کمان چرخ را آزمایش کنید، یک کمان خوب باید محکم و قوی باشد اما نه خیلی سفت تا در صورت لزوم بتواند حرکت کند.

نکته ۵: یک قرقره پهن و کم‌‌عمق انتخاب کنید

طراحی عرض قرقره (اسپول) صرفا برای نگه داشتن نخ نیست. عرض قرقره بر روی طول پرتاب و کاهش اصطکاک هنگام جمع کردن نخ نیز موثر است.

قرقره چرخ‌‌های مرسوم به دو شکل معمول، پهن – کم‌‌عمق یا باریک – عمیق ارائه می‌‌شود. هریک از این عمق‌‌ها و عرض‌‌های مختلف هم در فاصله‌‌ی پرتاب و هم بر توانایی جمع کردن نخ تاثیرگذار هستند. مورد دیگر عمق لبه قرقره است، هرچه نخ بیشتری از قرقره خارج شود عمقِ لبه نیز افزایش می‌‌یابد. این افزایشِ عمق به معنای برخورد بیشتر نخ با لبه‌‌ی قرقره است که اصطکاک بیشتری نیز ایجاد می‌‌کند.

برای کمک به درک اصطکاک در یک چرخ ماهیگیری، به فرایند پرتاب فکر کنید. شما پرتاب را آغاز می‌‌کنید، سپس نخ ماهیگیری شروع به باز شدن می‌‌کند و همین نخ به لبه قرقره برخورد کرده و اصطکاک رخ می‌‌دهد. این اصطکاک مسافتی را که نخ می‌‌تواند طی کند کاهش می‌‌دهد.

سازندگان هوشمند، برای کاهش بیشتر اصطکاک، لبه قرقره چرخ را کج طراحی می‌‌سازند تا به کاهش اصطکاک نخ کمک کنند. برخی شرکت‌‌های پیشرفته مانند شیمانو، فراتر رفته و از لبه‌‌های تیتانیومی بهره می‌‌گیرند. این ماده در برابر تماس نخ بسیار صاف بوده و در نتیجه اصطکاک کاهش می‌‌یابد.

استفاده از یک قرقره عمیق و باریک

یک اسپول عمیق و لاغر باید پرتاب بلندتری داشته باشد اما نتایج قابل بحث است. چون در هنگام پرتاب، نخ با لبه قرقره برخورد دارد، همین باعث اصطکاک بیشتر و در نهایت منجر به پرتاب کوتاه‌‌تر می‌‌شود. همچنین این شکل قرقره مشکل دیگری یعنی پیچ خوردگی نخ را هنگام استفاده از چرخ به‌‌وجود می‌‌آورد. در هم پیچیدگی نخ مانند گره‌‌های ناخواسته نخ روی قرقره (معروف به Bird nest) آزاردهنده است.

بهتر است قرقره پهن و کم‌‌عمق را امتحان کنید

یک اسپول پهن و کم‌‌عمق بهترین گزینه است چون در هر دور چرخشِ دسته، نخ بیشتری را جمع می‌‌شود. در نتیجه پیچ خوردگی کم‌‌تری در نخ، نسبت به چرخ‌‌های هم‌‌اندازه با قرقره باریک ایجاد می‌‌شود. این طراحی پرتاب راحت‌‌تری را فراهم می‌‌کند، به‌‌خصوص برای ماهیگیران مبتدی. به‌‌علاوه پس از تحقیقات جامع، قرقره‌‌های پهن در واقع پرتاب‌‌های بلندتری نیز فراهم می کنند. چون که هر دور نخ روی قرقره به نسبت بزرگ‌‌تر است. در نتیجه باز شدن نخ از روی قرقره راحت‌‌تر و نرم‌‌تر انجام می‌‌شود و به لبه‌‌ی قرقره برخورد چندانی نخواهد داشت. این نخ ماهیگیری سیال و آزاد به نوبه خود تلفات اصطکاکی را کاهش می‌‌دهد. در نهایت شما پیچ خوردگی کم‌‌تری در نخ و پرتاب بلندتری خواهید داشت.

نکته ۶: در مورد کلاچ چرخ خود مضایقه نکنید

اصطلاحات چرخ‌‌های ماهیگیری برای ماهیگیران تازه‌‌کار کمی گیج‌‌کننده است. سه سوالی که از من زیاد پرسیده می‌‌شود به شرح زیر است.

سیستم کلاچ چرخ‌‌های ماهیگیری چیست؟

سیستم لِگام یا کلاچ یا دِرَگ (Drag) یک سیستم ترمزی در داخل چرخ است. این سیستم اصطکاک لازم را برای کند کردن قرقره در هنگام فشار و مبارزه با ماهی اعمال می کند. به این موضوع همانند وقتی که در خودرو با اعمال فشار ترمز می‌‌گیرید، فکر کنید. فشار شما باعث ایجاد فشار روی لنت‌‌های ترمز شده و نیروی حرکتیِ رو به جلو را کُند می‌‌نماید. در چرخ‌‌های ماهیگیری، نیروی درگ یا کلاچ به واحد پوند اندازه‌‌گیری می‌‌شود. بیشتر چرخ‌‌ها به حداکثر فشار کششی که چرخ می‌‌تواند تحمل کند، اشاره می‌‌کنند (در اصطلاح درگ چرخ می‌‌گویند).

چرا من به کلاچ نیاز دارم؟

درگذشته پیش از این‌‌که سیستم درگ در چرخ‌‌ها وجود داشته باشد، موضوعِ انرژی اعمال شده توسط ماهی در نخ ماهیگیری مطرح بود. در این حالت نیروی ترمزی برای جلوگیری از کشیده شدن نخ از روی قرقره توسط ماهی، قدرت دستِ ماهیگیر بود. بیشتر اوقات آنچه اتفاق می‌‌افتاد یا پاره شدن نخ بود و یا گره‌‌های ناخواسته روی اسپول. برای مقابله با این مشکل، تولیدکنندگان به سمت چرخ‌‌های دارای سیستم ترمز داخلی رفتند.

دو نوع سیستم کلاچ در چرخ‌‌های اسپینینگ وجود دارد:

۱- کلاچ بالا (Front Drag): در بالای اسپول قرار دارد. دارای واشرهای درگ بزرگ برای افزایش کارایی و دوام است. در چرخ‌‌های متوسط رو به گران یافت می‌‌شود.

۲- کلاچ پایین (Rear Drag): در پایین بدنه‌‌ی چرخ قرار می‌‌گیرد. دسترسی راحت‌‌تری در زمان مبارزه با ماهی دارد. در برابر ماهیان بزرگ و جنگنده مقاومت چندانی ندارد. چرخ‌‌های ارزان‌‌قیمت (مانند شیمانو IX) از سیستم کلاچ پایین بهره می‌‌گیرند.

کدام نوع کلاچ برای چرخ‌‌های اسپینینگ بهتر است؟

اولا این را در نظر بگیرید که کیفیت درگ با کیفیت چرخ مطابقت داشته باشد؛ به این معنی که هرچه هزینه کنید همان‌‌قدر به‌‌دست می‌‌آورید. سیستم کلاچ ایده‌آل شما باید خیلی نرم و روان کار کند و به راحتی تنظیم شود. نخ ماهیگیری باید با فشار یکسان و یک‌‌نواختی که شما در کلاچ تنظیم کرده‌‌اید پرتاب و جمع‌‌آوری شود. اگر تصمیم دارید کم‌‌تر هزینه کرده و کلاچی با کیفیت پایین انتخاب کنید، انتظار داشته باشید که نختان در پرتاب و جمع‌‌آوری ممکن است حالت قطع و وصلی (غیریک‌‌نواخت) پیدا کند. استفاده از کلاچ بی‌‌کیفیت شبیه برگشت به دوران تاریک ماهیگیری است. من به دنبال چرخ‌‌هایی با مجموعه کلاچ الیاف کربنی (یا مواد مشابه) هستم.

درگ الیاف کربن (Carbon Fiber) روان بوده و نگه‌‌داری ساده‌‌ای دارد و به ندرت دچار شلی‌‌های لحظه‌‌ای در نخ می‌‌شود.

نکته ۷: یاتاقان‌‌ها – کیفیت مهتر از کمیت

یاتاقان‌‌های داخل چرخ ماهیگیری چیست؟

یاتاقان‌‌ها حلقه‌‌های چرخانی (فلزی یا سرامیکی) هستند، که درونشان ساچمه‌‌های توپی قرار دارد. ساختار و کارکرد آن‌‌ها به کمان و قرقره چرخ کمک می‌‌کند تا در هنگام چرخش، اصطکاک کم‌‌تری داشته باشند. یاتاقان‌‌ها عموما روی محور اصلی (شَفت – shaft، که اسپول را به حرکت در می‌‌آورد) قرار می‌‌گیرند و تاثیر زیادی در روان بودن چرخشِ چرخ ماهیگیری دارند.

تعداد یاتاقان‌‌ها غالبا روی بدنه چرخ چاپ می‌‌شود، مثلا <1+6>.

اولین عدد (۶) به معنی وجود ۶ یاتاقان توپی (بُلبرینگ – Ball bearing)، در حالی که عدد دوم (۱) به معنی یک یاتاقان غلتکی (رولِربرینگ – Roller bearing) یا چرخش معکوس است.

کیفیت یاتاقان‌‌ها مهم‌‌تر از کمیت است؟

بله. به این فکر کنید، هرچه راحت‌‌تر دسته را بچرخانید احساس خستگی کم‌‌تری نیز خواهید کرد. اکثر ماهیگیران بر این باورند که هرچه یاتاقان‌‌های چرخ بیشتر باشد، حرکت روان‌‌تر می‌‌شود. این درست است، اما به شرطی که کیفیت یاتاقان‌‌ها عالی باشد. یک چرخ اسپینینگ با ۴ یاتاقان باکیفیت بهتر از یک چرخ با ۸ یاتاقان بی‌‌کیفیت عمل می‌‌کند!

یافتن یک چرخ با یاتاقان‌‌های فولادی ضدزنگ محافظ‌‌دار (Shielded Stainless Steel) یا یاتاقان‌‌های سرامیکی، بهترین گزینه است. این نوع یاتاقان‌‌ها بسیار روان و بی‌‌صدا هستند. محافظ‌‌ها، بسیار خوب هستند، چون باعث جلوگیری از نفوذ ذرات شده و در نتیجه اصطکاک کم‌‌تری در یاتاقان‌‌ها ایجاد می‌‌شود. همین منجر به چرخش یاتاقان‌‌های چرخ برای مدت‌‌های طولانی می‌‌شود. فشارهای زیاد در هنگام مبارزه با ماهی‌‌های سنگین، بر یاتاقان‌‌های با‌‌کیفیت بی‌‌اثر است.

در حالی که اگر چرخ‌‌هایی با کیفیت پایین انتخاب کنید، باید انتظار یاتاقان‌‌ها بدون محافظ یا بوش‌‌های بی‌‌کیفیت و ارزان را داشته باشید. بوش‌‌ها (Bushing) ارزان قیمت هستند و راحت ساخته می‌‌شوند و به نگه‌‌داری چندانی نیاز ندارند. استفاده از یک چرخ با هریک از این قطعات، صدای خش‌‌خش و لرزش‌‌های نامنظمی در هنگام چرخش ایجاد می‌‌کند.

به نفع شماست که کیفیت یاتاقان‌‌ها را به کمیت آن‌‌ها ترجیح دهید. یک چرخ خوب با بلبرینگ‌‌های باکیفیت، در درازمدت کارایی بهتری برای شما خواهد داشت.

نکته ۸: نسبت چرخ‌دنده (گردش) – انتخاب قدرت یا سرعت

چرخ‌‌دنده‌‌های داخل یک چرخ اسپینینگ برای جمع کردنِ نخ بسیار حیاتی هستند. چرخ‌‌دنده قطعه‌‌ای است که از طریق چرخش، نیرو را از دسته به قرقره منتقل می‌‌کند. یک یا چندین چرخ‌‌دنده‌‌ی اصلی با چرخ‌‌دنده‌‌ی محور اصلی (Pinion Gear) ترکیب می‌‌شوند تا این حرکت را تکمیل نمایند. من مایلم به چرخ‌‌دنده‌‌های چرخ ماهیگیری مثل چرخ‌‌دنده‌‌های یک دوچرخه فکر کنم. در دوچرخه، دنده‌‌ی سنگین آهسته می‌‌چرخد و قدرت بیشتری دارد در حالی‌‌که دنده سبک تندتر می‌‌چرخد ولی قدرت کم‌‌تری دارند.

چرخ‌‌های ماهیگیری نیز به همین ترتیب هستند، اما از یک نسبت عددی برای بیان سرعت چرخ‌‌دنده‌‌های داخلی استفاده می‌‌کنند. به آن نسبتِ چرخ‌‌دنده (Gear ratio) یا نسبتِ گردش گفته می‌‌شود که از دو عدد تشکیل می‌‌شود مانند<6.2:1>. این عدد<6.2>تعداد دفعات چرخش اسپول با یک (۱) بار چرخشِ دسته را نشان می‌‌دهد.

چرخ‌‌های با نسبت پایین مانند<4.0:1>، کُند هستند اما نیروی گشتاور بیشتری برای مبارزه با ماهی‌‌های قدرتمند ایجاد می‌‌کنند. اما چنین چرخ‌‌هایی برای جمع کردنِ نخ، به چرخاندن سریع‌‌تر نیاز خواهند داشت. چرخاندن دسته به این روش، در بلندمدت باعث خستگی بیشترِ ماهیگیر می‌‌شود.

در حالی‌‌که چرخ‌‌هایی با نسبت چرخ‌‌دنده‌‌ی بالا مانند<6.0:1>، تند هستند زیرا امکان کشیدنِ سریع طعمه را فراهم می‌‌کنند. این حالت در مواردی مثل ماهیگیری سبک (finesse fishing) و همین‌‌طور خلاص شدن از دستِ بادگره و زمانی که ماهیِ صید شده به سمت شما حرکت می‌‌کند دارای اهمیت است.

بیشتر چرخ‌‌های اسپینینگ برای مبتدیان نسبت گردشی برابر<4.0:1>تا<6.2:1>دارند. مدل‌‌های خاص انگشت‌شماری نیز دارای نسبت<7.0:1>هستند.

بیشتر ماهیگیران برای کاربردهای عمومی، نسبت سریع در حدود<6.0:1>را انتخاب می‌‌کنند.

کلام پایانی:

با استفاده از این نکات، اطلاعاتی درباره یافتن مناسب‌‌ترین چرخ ماهیگیری اسپینینگ برای خود دارید. به یاد داشته باشید که حتما مکان و ماهی هدف خود را در نظر بگیرید. آخرین تصمیم نیز هماهنگی بین چوب و چرخِ شما پیش از رفتن به ماهیگیری است.

ممنون از این‌‌که به ما اجازه دادید تا در این بررسی به شما کمک کنیم. بدین ترتیب شما می‌‌توانید در خانه زمان کم‌‌تری صرف کنید و فرصت بیشتری برای ماهیگیری داشته باشید!

منبع: outdoorsinformed.com

ترجمه: جلال صالحی