۵۰ نکته برای صید قزل‌آلا در بهار – بخش ۳

از نظر یک ماهیگیر قزل‌‌آلا، بهار فصلی طولانی و قابل‌‌تغییر است و همه چیز به‌‌خوبی پیش نمی‌‌رود. قبل و بعد از بارش‌‌ها، رودخانه‌‌ها و نهرها با هَچ حشرات پر می‌‌شوند و تحرکاتی عالی ایجاد می‌‌کنند. نهرها و پایاب‌‌های بهاری که به ندرت پرآب می‌‌شوند، زلال و آرام می‌‌مانند و در طول این فصل از ماهی‌‌های گرسنه مملو می‌‌شوند. درست پس از آب شدن یخ‌‌ها، دریاچه‌‌ها و برکه‌‌ها نیز برخی از جنگنده‌‌ترین ماهیان سال را در خود جای می‌‌دهند. خودتان انتخاب می‌‌کنید که کجا ماهیگیری کنید ولی ما در این مقاله سه‌بخشی ۵۰ نکته به شما پیشنهاد می‌‌دهیم تا دستاورد و رضایت‌‌مندی خود از ماهیگیری بهاری را بهبود ببخشید.

پایاب‌ها و نهرهای بهاری

پایاب‌‌ها و نهرهای بهاری اغلب به چشم ماهیگیرانی که نمی‌‌دانند آن‌‌ها چطور با رودخانه‌‌های معمول متفاوت هستند، نمی‌‌آیند. یک پایاب (Tailwater) به طور ساده یک جریان مهار شده در پایین یک سد ساخته بشر است. نهرهای بهاری پدیده‌‌های طبیعی هستند: جویبارهای کوچک تا متوسط که آب آن‌‌ها اکثراً از زیرزمین می‌‌آید. فصل مشترک پایاب‌‌ها و نهرهای بهاری جریان عموماً ثابت و تنظیم شده، دمای نسبتاً یک‌‌نواخت و مطلوب برای ماهی‌‌ها و آب غنی از حشرات، طعمه‌‌ماهی‌‌ها و قزل‌‌آلا است.

۳۴- در مورد این نوع آب بدانید. در پایاب‌‌ها و نهرهای بهاری، جریانات عموماً آرام‌‌تر و زلال‌‌تر قزل‌‌آلا‌‌ها را محتاط‌‌تر می‌‌کند. هم‌‌چنین از آن‌‌جایی که مواد غذایی بسیاری اطراف قزل‌‌آلاها را پر کرده و آن‌‌ها زمان زیادی برای بررسی و انتخاب غذای موردنظر دارند، پشه یا طعمه مصنوعی شما باید به طور دقیق انتخاب شده و نمایش داده شود.

۳۵- مخفیانه به دنبال قزل‌‌آلا باشید. به عنوان یک قانون کلی، پرتاب کورکورانه برای رودهای فصلی در یک نهر بهاری یا پایاب غیرموثر است. پرتاب‌‌های بی‌‌ملاحظه آب را آشفته می‌‌کند و قزل‌‌آلا را می‌‌ترساند و به ندرت پشه یا طعمه مصنوعی را با دقت لازم در آب قرار می‌‌دهد. بهتر است که پیش از نزدیک شدن به آب آن را دقیقاً بررسی کنید، به دنبال ماهی‌‌های قابل دیدن (و مخصوصاً در حال تغذیه) باشید و سپس به‌‌صورت نیم‌‌خیز و با یک پرتاب دقیق به سراغش بروید. برای یافتن آسان‌‌تر ماهی‌‌ها، از عینک‌‌های آفتابی پلاریزه (Polarized) و کلاه با لبه جلویی تیره استفاده کنید.

۳۶- نگاه نزدیک‌‌تری داشته باشید. یک دوربین شکاری سبک برای تجسس حرکات ماهی‌‌ها، آشفتگی آب و ماهی‌‌های قابل دیدن به همراه داشته باشید. هم‌‌چنین از دوربین برای بررسی قزل‌‌آلای نزدیک خودتان و حشرات شناور یا غوطه‌‌ور استفاده کنید و با آن چاله آب‌‌های کناری را برای یافتن ماهی دیگر بررسی نمایید.

۳۷- پرتاب خود را هدفمند کنید. در رودخانه‌‌های کوچک تا متوسط، در آبراه‌‌های علفی به دنبال قزل‌آلا بگردید به‌‌ویژه مکان‌‌هایی که کف آن­ها باز است. قزل‌‌آلاهای بزرگ در این مسیرهای حفاظت شده و مملو از غذا مستقر می‌‌شوند.

۳۸- حاشیه‌‌ها را امتحان کنید. در پایاب‌‌های بزرگ‌‌تر، بیشتر ماهیگیری خود را در کناره‌‌های بیرون از جریان اصلی آب انجام دهید: سواحل دارای پوشش مناسب و از زیر گود رفته (Undercut)؛ سر و ته جزیره‌‌ها و خطوط مجاور و آبراه‌‌های کناری؛ و گرداب‌‌های بزرگ که روی پیچ‌‌های داخلی رود و نقاط برآمده خشکی شکل می‌‌گیرند.

۳۹- پنهانی عمل کنید. برای هدف قرار دادن یک قزل‌‌آلای خاص در روش فلای، شبه‌‌پرتاب (False cast) را دور از ماهی انجام دهید تا او با دیدن نخ فراری نکند و هم‌‌چنین با چکیدن قطرات آب نترسد. هر چقدر آب شفاف‌‌تر، بازتر و کم‌‌عمق‌‌تر باشد، بیشتر لازم است تا حرکت و پرتابی یواشکی داشته باشید.

۴۰- بدانید چه زمانی باید ضربه بزنید. به ماهی نگاه کنید نه به پشه خود. به دنبال یک درخشش نقره‌‌ای باشید زمانی که ماهی کمی می‌‌چرخد تا طعمه را بگیرد؛ یا یک سفیدی ناگهانی زمانی که ماهی دهانش را برای بلعیدن پشه باز می‌‌کند. زمانی که سفیدی ناپدید می‌‌شود (و دهانش بسته می‌‌شود) ضربه را وارد کنید.

۴۱- چگونگی پرتاب مهم است. ماهی قزل‌‌آلا در این آب‌‌ها برای غذا خوردن نیاز به حرکات زیادی ندارد. بنابراین پشه یا لور شما باید درست در مسیر تغذیه آن‌‌ها وارد شود. در ماهیگیری با پشه‌‌ها، حرکت طعمه باید بدون کشش (Frag-free) باشد. روش‌‌های موثر شامل پرتاب در عرض رودخانه و کمی پایین‌‌دست (Across-and-slightly-downstream) با نخ شل، عرضی و نخ بالا (Across-reach) و منحنی بالادست (Upstream curve) باشد. اگر ماهی‌‌ها به‌‌شدت محتاط و هوشیار باشند معمولا بهترین رویکرد پرتاب مستقیم به پایین‌‌دست با نخ شل است که پشه را جلوتر از پیش‌‌نخ (لیدر) به ماهی نشان می‌‌دهد.

۴۲- ماهی خود را انتخاب کنید. در هر لحظه فقط یک ماهی را هدف بگیرید، به‌‌خصوص زمانی که چندین قزل‌‌آلا دور هم جمع شده‌‌اند و غذا می‌‌خورند. اگر شما سعی کنید تا برای کل این گروه از ماهی‌‌ها پرتاب کنید، ممکن است حرکت خوبی باشد ولی برای هیچ‌‌کدام از آن‌‌ها! یا بدتر از آن باعث شوید تا کل گروه از دست برود.

۴۳- یک گلچین جامع ولی مهم از پشه‌‌ها را به همراه داشته باشید.

• میج‌‌ها (Midge) دارای طرح‌‌های خوشه‌‌ای و خشک (Griffith Gnat، (الف) Parachute Midge ، Black Gnat؛ شماره ۱۶ تا ۲۴)؛ طرح‌‌های پیوپا، لارو و ایمرجر (Brassie، Beadhead Midge Worm، Disco، Palomino، Foam Head؛ شماره ۱۶ تا ۲۴) است.
• پشه‌‌های روآبی یا خشک دارای پشه‌‌های Sparse، الگوهای واقع‌‌گرایانه بدون هکِل، Parachute، Thorax و Comparadun (Adams، Light Cahill، (ب) Bluewing Olive، Paradun و طرح‌‌های خاص بومی؛ شماره ۱۲ تا ۲۴) است. شامل برخی گونه‌‌های بال‌‌دار (Spent-wing) برای تقلید از پشه‌‌های بالغ مرده که با بال‌‌های باز در سطح آب شناور نیز می‌‌شوند.
• نیمف‌‌ها یا شفیره. شما باید از یک Pheasant Tail، Prince، (ج) Gold Ribbed Hare’s Ear، Gray Muskrat (شماره ۱۶ تا ۲۴؛ برخی وزن‌‌دار و برخی با مهره‌‌دار)؛ نیمف شناور و الگوهای ایمرجر محلی متنوع استفاده کنید.
• دیگر پشه‌‌های زیرآبی. از رُش‌‌های شماره ۱۲ تا ۱۸ در رنگ‌‌های زیتونی، خاکستری، برنزی و صورتی (برخی با اکلیل یا رشته‌‌های براق و برخی سنگین)؛ Cress bug (اندازه ۱۲ تا ۱۶) و (د) San Juan Worm (اندازه ۶ تا ۱۰).
• استریمرها. گزینه‌‌های خوب شامل Matuka، Zonker، Clouser Minnow، Woolly Bugger، Muddler، Sculpin و (هـ) زالو (Leech) می‌‌شود؛ در رنگ‌‌های مشکی، زیتونی و قهوه‌‌ای، با شماره‌‌های ۱ تا ۸، برخی از نوع وزن‌‌دار.

۴۴- سبک‌‌تر کار کنید. بسیاری از نهرهای بهاری و پایاب‌‌ها برای ماهیگیری با چوب‌‌ها و نخ‌‌های بسیار سبک مناسب هستند. همان جایی که چوب‌‌های فلای ۲٫۴ تا ۲٫۷ متری کلاس ۲ تا ۴ عالی عمل می‌‌کنند. در این محدوده‌‌ها نخ‌‌های پیش‌‌وزن قابل قبول هستند هرچند برخی ماهیگیران مجرب پرتاب‌‌های نرم‌‌تر با نخ دوکی را توصیه می‌‌کنند. پیش‌‌نخ‌‌های سبک و بلند بسیار مهم هستند: ۴ تا ۵ متر به همراه ۹۰ تا ۱۲۰ سانتی‌‌متر نازک‌‌نخ (تیپِت – Tippet) به اندازه<6X>تا<7X>، متناسب با اندازه پشه. برای ماهیگیری اسپینینگ در نهرها و بسیاری از پایاب‌‌ها از چوب‌‌های اسپینینگ بسیار سبک ۱٫۵ تا ۱٫۸ متری با نخ ۲ کیلویی استفاده کنید.

۴۵- سنگین‌‌تر کار کنید. در برخی پایاب‌‌های بزرگ، تجهیزات سنگین‌‌تر (چوب فلای ۲٫۷ متری کلاس ۶ تا ۷ یا چوب اسپینینگ ۱٫۸ تا ۲٫۱ متری نیمه‌‌سبک همراه نخ با قدرت ۳ تا ۴ کیلوگرمی) برای پرتاب‌‌های بلندتر، مهار طعمه‌‌ها و پشه‌‌های بزرگ‌‌تر و نخ‌‌های نوک‌‌سنگین و همچنین شرایط بادی مفید هستند.

۴۶- منوی روی میز غذا را پیدا کنید. بهترین روش رفتن درون آب و پایین‌‌دست ماهی‌‌ها، دقیقاً در مسیر تغذیه آن‌‌ها است. از یک تور دستی یا تور نرم چهارگوش برای الک کردن مواد آب آورده به منظور بررسی دقیق‌‌تر استفاده کنید. نیاز نیست که یک حشره‌‌شناس باشید، فقط تا جایی که می‌‌توانید پشه را با طعمه طبیعی تطبیق دهید؛ به ترتیب اولویت از لحاظ اندازه، شکل و رنگ.

۴۷- طعمه غالب را انتخاب کنید. زمانی که چندین نوع پشه و طعمه طبیعی در آب وجود دارد و شما مطمئن نیستید که با کدام‌‌یک منطبق شوید، موردی را انتخاب کنید که از همه بیشتر است. ماهی قزل آلا اغلب غذایی را که به مقدار زیاد در آب وجود دارد انتخاب می کند.

۴۸- به گزینه‌‌های کوچک‌‌تر فکر کنید. حتما از طعمه‌‌های کوچک و سبک در رنگ‌‌های تیره نیز برای آب‌‌های خیلی زلال و کم‌‌عمق استفاده کنید. می‌‌توانید قاشقک‌‌های ۲ تا ۴ گرمی و پرک‌‌هایی به اندازه ۰۰ تا ۰ را به‌‌آرامی در چاله آب‌‌های کوچک، نزدیک کناره‌‌ها و مسیرهای علفی بیندازید و یا آن‌‌ها را در جلوی یک قزل‌‌آلا حرکت دهید. جیگ‌‌های ۱ تا ۳٫۵ گرمی برای این نوع ماهیگیری عالی عمل می‌‌کنند. پشه با پر ماربو (Marabou) سیاه، سبز یا قهوه‌‌ای می‌‌تواند با جریان حرکت آزادانه کُند، جیگ شود و یا در امتداد بستر رودخانه بازی داده شود تا تعداد زیادی از طعمه‌‌ها را مانند شفیره‌‌ها، خرچنگ، سگ‌‌ماهی و زالوها شبیه‌‌سازی نماید.

۴۹- یک پشه با چوب اسپینینگ امتحان کنید. استریمرهایی که از سگ‌‌ماهی، ریزه‌‌ماهی‌‌ها و زالوها تقلید می‌‌کنند به‌‌راحتی با لوازم اسپینینگ فوق‌‌سبک (Ultra-light) کار می‌‌کنند. از پشه‌‌های سنگین استفاده کنید و یا سرب ساچمه‌‌ای حدود ۱۵ تا ۲۰ سانتی‌‌متر بالای پشه اضافه نمایید. پشه‌‌های خشک را با حبابک پرتاب کنید. برای نیمف‌‌ها یک ریسه سه‌‌راهه به کار ببرید، چون اجازه می‌‌دهد تا طعمه در امتداد کف آب طبیعی‌‌تر حرکت کند.

۵۰- به سیمِ آخر بزنید. اگر پس از ساعت‌‌ها برنامه‌‌ریزی دقیق هیچ نتیجه‌‌ای نگرفتید، قوانین را زیر پا بگذارید. به پشه‌‌های خشک یا نیمف خود با تکان‌‌ها و حرکات سریع زندگی ببخشید. یک پشه واریانت (Variant) را روی سطح آب برقصانید. پشهWulff  یا Madame X شماره ۱۰؛ یاWoolly Bugger  یا Leech به اندازه انگشت شست را امتحان کنید. پرک اندازه ۰۰ را با اندازه ۳ تعویض کنید؛ از لور خرچنگ بزرگ هم غافل نشوید. ماهیگیران وسواسی شاکی خواهند شد، ولی وقتی همه روش‌‌های مرسوم شکست می‌‌خورد گاهی این ترفندهای انحرافی منجر به صید ماهی می‌‌شود.

توصیه‌‌های ماهیگیران حرفه‌‌ای

John Gierach :
«در فصل بهار ماهیگیری با نیمف‌‌ها همیشه ایده خوبی محسوب می‌‌شود. نیمف خود را تا حد امکان نزدیک کف آب ببرید، مگر این‌‌که ماهی­‌ها فعالانه پیش از هچ مشغول خوردن ایمرجرها باشند. شما می‌‌توانید یک یا دو سرب ساچمه‌‌ای روی نخ بگذارید تا به پایین رفتن پشه کمک کند. اما من اغلب از نیمف استون‌‌فلای (Stonefly nymph) استفاده می‌‌کنم چون زمانی که آن‌‌ها را می‌‌بافید به راحتی وزن می‌‌گیرند.»

Lefty Kreh :
«سوخت و ساز بدن قزل‌‌آلا در اوایل بهار کُند است و در اغلب موارد وقتی که با یک استریمر ماهیگیری می‌‌کنید، ماهی به‌‌جای گرفتنِ کلِ طعمه فقط به انتهای آن نوک خواهد زد. اما اگر یک قلاب اضافی (Stinger) با اندازه ۱۰ یا ۱۲ به دنباله پشه (مثلا Zonker یا Wolly Bugger) ببندید، اکثرا این ماهی‌‌ها را به قلاب خواهید انداخت.»

Joan Wulff :
«این نوع پرتاب را برای نیمف‌‌های سنگین به کار ببرید: فرض کنیم که پشه را به سمت بالادست انداخته‌‌اید تا رانش طبیعی در عمق به دست آورید. حال وقتی که در انتهای مسیر پشه به سطح آب می‌‌آید نخ را تا نزدیکی پشه بلند کنید، سپس دست خود را بچرخانید طوری که وقتی بدن خود را به سمت بالادست می‌‌چرخانید شست شما رو به آب باشد. یک پرتاب رو به جلوی نرم و قوی انجام دهید. بدین ترتیب نیازی به پرتاب دقیق از پشت نخواهید داشت.»

Mel Krieger :
«پیش از آغاز فصل، پرتاب پشه را تمرین کنید. گلف‌‌بازها همیشه در فصل تعطیلات روی ضربات خود کار می‌‌کنند. ولی بنابر برخی دلایل، خیلی از ماهیگیران فلای به خود زحمت تمرین نمی‌‌دهند و وقتی فصل ماهیگیری شروع می‌‌کنند، پرتاب‌‌ها را خراب می‌‌کنند. پیش از اولین برنامه فصل خود لباس مناسب بپوشید و روی چمن یا برف در فضای باز، فقط تمرین پرتاب جلو و عقب انجام بدهید تا عضلات تنبل خود را تقویت کنید.»

منبع: fieldandstream.com
ترجمه: محمود رییسی
ویرایش فنی – نگارشی: نوید عباسی کهن