صید اردک‌‌ماهی – بخش اول: ماهی ترسناک

این مقاله دو قسمتی همه اصول اولیه صید اردک‌‌ماهی را توضیح خواهد داد. قصد داریم شما را با اردک‌‌ماهی شمالی (Northern Pike) بیشتر آشنا کرده و برخی از بهترین روش‌‌های صید آن را معرفی نماییم.

«پدر، من از این ماهی خوشم نمیاد، می‌‌ترسم»

قطعا هیچ پدری نمی‌‌خواهد در زمان آموزش ماهیگیری به فرزند خود، با این جمله مواجه شود. من و پسرِ سه ساله‌‌ام (میکا) در یک دریاچه کوچک در شمال مرکزی مونتانا در حال قایقرانی بودیم که یک ماهی تازه صیدشده پسر من را وحشت‌‌زده کرد. هرچند قبلا او با ماهی‌‌های کوچک‌‌تری در صید آشنا شده بود اما دیدن یک اردک‌‌ماهی ۴ کیلویی در کف قایق، در حالی که بالا و پایین می‌‌پرید ترس را در چشمان او آشکار کرده بود.

برای این‌‌که اوضاع را کنترل کنم گفتم: «مشکلی نیست، چطوره اون رو به خونه خودش بر گردونیم؟»

بعد از این مکالمه سر اردک‌‌ماهی را گرفتم و قاشقک سفید و قرمز را از فک آن بیرون کشیدم. همچنین برای ارزیابی بیشتر، پیش از رهاسازی مدتی ماهی را در دستانم نگه داشتم.

«باحال بود، مگه نه؟»

در حالی که به دندان‌‌های خمیده چندردیفه و چشمان درخشانش در میان یک سرِ سبزرنگِ ماقبل تاریخی ریزبینانه نگاه می‌‌کرد، میکا سری تکان داد. فقط با دور شدن ماهی بعد از یک شتک بود که پسرم آرامشش را به دست آورد.

ترس غریزی پسرم کاملا قابل درک بود. انسان‌‌ها ذاتا از موجوداتی مانند مارها، عنکبوت‌‌ها، مارماهی‌‌ها و تقریبا هر چیزی که توانایی گاز گرفتن یا حمله کردن را داشته باشد هراس دارند. این موضوع توضیح می‌‌دهد که چرا خیلی‌‌ها نگاه مثبتی به این ماهی ندارند و حتی برخی به خاطر وجود استخوان‌‌های Y شکل در گوشتش، از خوردن آن نیز اجتناب می‌‌کنند. اما این بی‌‌اعتمادی نتیجه سوتفاهم و عدم شناخت این ماهی است. در واقع صید اردک‌‌ماهی یکی از استثنایی‌‌ترین و دلچسب‌‌ترین بخش‌‌های ماهیگیری ورزشی است.

اردک‌‌ماهی‌‌ها کمی پس از آب شدن یخ‌‌ها در اوایل بهار از تخم‌‌ها خارج می‌‌شوند و از زئوپلانکتون‌‌ها تغذیه می‌‌کنند. آنها به سرعت به خوردن غذاهای بزرگ‌‌تر مانند حشرات آبزی روی می‌‌آورند. اگر منبع غذایی کافی در دسترس نباشد که در واقع اکثر مواقع به همین صورت است آنها به خوردن هم‌‌نوعان خویش روی می‌‌پردازند. در حقیقت تنها یکی از ۲۰ اردک‌‌ماهی می‌‌تواند در محیط طبیعی به اندازه‌‌ای بزرگ‌‌تر از یک انگشت برسد.

در محیط طبیعی تعداد بسیار اندکی از اردک‌‌ماهیان کوچک به اندازه‌‌های بزرگ‌ می‌رسند.

اردک‌‌ماهیان بالغ درندگانی بی‌‌رحم هستند که در استتار علف‌‌های هرز، نیلوفرهای آبی و درختان غرق‌‌شده قرار می‌‌گیرند و تا زمانی که طعمه‌‌ای به محدوده آنها وارد نشود بی‌‌حرکت می‌‌مانند. اما این حرکت در صورت وقوع، سریع و وحشیانه خواهد بود. این را زمانی می‌‌توان فهمید که یک اردک‌‌ماهی به طعمه مصنوعی شما حمله نماید.

اردک‌‌ماهیان از سریع‌‌ترین ماهیان آب شیرین هستند. عضلات بلند آنها با استفاده از حالت اهرمی بدن، باعث می‌‌شود که در چشم به هم زدنی از حالت سکون به سرعتی وحشتناک برسند. این سرعت فوق العاده مرگِ هر طعمه جسوری را که بیش از حد نزدیک شود تضمین می‌‌نماید و همچنین یک تجربه پر از آدرنالین برای هر ماهیگیری که با یک اردک‌‌ماهی بزرگ مواجه می‌‌شود.

اردک‌‌ماهی در درجه اول به ماهی‌‌های دیگر حمله می‌‌کند اما از هر فرصتی برای حمله به قورباغه‌‌ها، حشرات، مارها، زالوها، موش‌‌ها و حتی سنجاب‌‌ها نیز استفاده می‌‌کنند. یک ویدیوی یوتیوبی با ۲٫۳ میلیون بازدید، در فیربنکس آلاسکا (Fairbanks) نشان می‌‌دهد که یک اردک‌‌ماهی پیش از ربودن یکی از جوجه اردک‌‌های وحشی، آنها را تعقیب می­‌کنند. همچنین به گزارش سرویس حیات وحش ایالات متحده، یک جوجه عقاب طاس (Bald Eagle) در معده یک اردک‌‌ماهی دیده شده است. ماهیگیرانی که از طعمه‌‌های روآبی (سطحی) استفاده می‌‌کنند اغلب لذت بیشتری تجربه می‌‌کنند. پاپرها (Popper)، استیک‌‌بیت‌‌ها (Stick bait)، بازبیت‌‌ها (Buzz bait) و دُم‌‌چرخشی‌‌ها  (Whopper plopper) به حملاتی شورانگیز منجر می‌‌شوند.

نام این ماهی (پایک – Pike) احتمالا به دلیل سرِ تخت و تیز آنها، از واژه قدیمی انگلیسی «پیک» یا همان پیک‌‌اَکس (کلنگ دو سر – Pickaxe) اقتباس شده است. همچنین برخی بر این باورند که این ماهی بعد از نام‌‌گذاری اسلحه نیزه‌‌مانندی از قرون وسطی به نام پایک، این گونه نامیده شده است اگرچه ممکن است این ترتیبِ نام‌‌گذاری کاملا برعکس بوده باشد. نام لاتین و علمی آنها اِسوکس لوکیوس (Esox lucius) است.

اردک‌‌ماهیان متعلق به نیمه شمالی زمین هستند که در سراسر قاره امریکای شمالی، اروپا و آسیا پراکنده شده‌‌اند. محققان تصور می‌‌کنند در خلال آخرین عصر یخبندان، اردک‌‌ماهی‌‌ها در رودخانه‌‌ها و دریاچه‌‌های آب شیرین مناطق حدود سیبری و کانادا زندگی می‌‌کرده‌‌اند. این گونه‌‌ها در بخش‌‌های فراوانی از امریکای شمالی بجز جنوب شرقی قاره، پراکنده شده‌‌اند. اردک‌‌ماهی شمالی با ماهی ماسکی (Muskey) و اردک‌‌ماهی زنجیری (Chain pickerel) و علفی (Grass pickerel) و دو گونه دیگر به نام‌‌های اردک‌‌ماهی جنوبی (Southern pike) و اردک‌‌ماهی آموری (Amur pike) که به ترتیب در اروپا و آسیا یافت شده‌‌اند نسبت خانوادگی دارد.

برخی گونه‌های خانواده اردک‌ماهی (Esox)

این ماهی در کشور امریکا به صورت قانونی و غیرقانونی فراتر از محدوده بومی خود انتقال یافته است. حتی در برخی مناطق با ماهیان بومی که بیشتر مورد توجه ماهیگیران بوده همزیستی کرده‌‌اند. برای مثال، گروه کوچکی از اردک‌‌ماهیان در رودخانه بیگ‌‌هورن (Bighorn) ایالت مونتانا حضور دارند و تا به امروز تاثیر آنها بر گونه‌‌های قزل آلا ناچیز بوده است.

اردک‌‌ماهی صید شده در رودخانه بیگ‌‌هورن ایالت مونتانا، در حالی که ماهیگیر برای صید قزل آلا از پشه مصنوعی استفاده می‌‌کرد!

معرفی اردک‌‌ماهیان در سایر نقاط، شیلات برخی گونه‌‌های ارزشمند را تخریب کرده است. به طور مثال دریاچه چاتگِی (Chateaugay) در نیویورک زمانی از زیست‌‌گاه‌‌های با ارزش ماهی رنگین­کمان (Rainbow Trout) بود. چند سال پس از ورود غیرقانونی اردک‌‌ماهیان، دولت مجبور شد برنامه‌‌های ماهیگیری در این دریاچه را متوقف نماید زیرا ماهی‌‌های رنگین­کمان پرورشی به راحتی طعمه اردک‌‌ماهی‌‌ها می‌‌شدند. با این وجود در حال حاضر مسابقه‌‌ای به نام جک‌‌فیش دربی (Jackfish Derby) برای صید اردک‌‌ماهی در آنجا برگزار می‌‌شود.

در دریاچه کوچکی که پسرم ترسیده بود، اردک‌‌ماهی گونه مهاجمی شناخته می‌‌شد و به صورت غیرقانونی وارد شده بود. لطفا بدبین نباشید و منتظر بمانید تا در قسمت دیگر این موضوع، به ذکر خوبی‌‌های این گونه فوق العاده جذاب بپردازیم.

نوشته: جک بالارد (Jack Ballard) – جولای ۲۰۱۹
ترجمه: جعفر جهانی
ویرایش فنی-نگارشی: نوید عباسی کهن