راهنمای مقدماتی برای ماهیگیری اسبله

ماهی اسبله با قدرتی بی‌رحمانه و رفتاری وحشیانه، هدفی مهیج برای ماهیگیری است. صید این ماهی برای افراد ترسو با قلبی ضعیف، اصلا مناسب نیست. در این مطلب توصیه‌هایی کاربردی برای گرفتن این ماهی تقدیمِ شما می‌شود.

اسبله یا گربه‌‌ماهی وِلس (Wels catfish)

ماهی اسبله می‌تواند به وزن‌های بالایی برسد. عکس از Dom Garnett

صید ماهی اسبله به دلیل نیروی فوق‌‌العاده آن و یا یکی از آرزوهای شما بودن، تجربه‌‌ای هیجان‌‌انگیز خواهد بود. آنها نه تنها شکارچیانی کشنده و مرموز به نظر می‌‌رسند بلکه برای بسیاری از ماهیگیران، فرصتِ صیدِ بزرگ‌‌ترین ماهی آب‌‌شیرینِ خود هستند.

البته در سراسر دنیا گونه‌‌های متنوعی از خانواده گربه‌‌ماهیان وجود دارد ولی منظور این مقاله فقط گربه‌‌ماهی اروپایی (وِلس) یا همان اسبله (Silurus glanis) می‌‌باشد. این شکارچی و لاشه‌‌خوار حریص می‌‌تواند تا اندازه‌‌ای ترسناک رشد کند. در رودها و دریاچه‌‌های بزرگ، وزن‌‌های بالای ۱۰۰ کیلوگرم صید یا مشاهده شده است.

دلایل شما برای گرفتن ماهی اسبله هر چه باشد، صیدِ این جانوران نیاز به روشی خاص و فکرشده دارد. ماهیان زیادی وجود ندارند که تا این حد نخِ شما را بکشند یا به لوازم ماهیگیری شما فشار وارد کنند. در ادامه به تعدادی قوانین طلایی برای شروع کار اشاره خواهد شد.

آمادگی، اعتماد به نفس و احترام

آماده‌‌سازی برای هر ماهیگیر موفقی ضروری است. شما این چالش را از کجا آغاز می‌‌کنید؟ یافتن آب‌‌هایی که تعداد مناسبی ماهی اسبله دارد، بهترین شروع است. اصلا منطقی نیست به مکانی بروید که فقط شایعه شده یک یا دو هیولا در آنجا زندگی می‌‌کند. ممکن است انتظاری طولانی داشته باشید و بدون شک امیدها بعد از دو شب کم‌‌کم از بین می‌‌روند و شما شروع به ابراز پشیمانی خواهید کرد.

لااقل در ابتدا به مکانی بروید که تعداد خوبی اسبله با اندازه‌‌های متنوع داشته باشد. تا وزن ۲۰ کیلوگرم شروع خوبی خواهد بود. اما همیشه برای یک ماهی غیرمنتظره آماده باشید چون ماهی اسبله کمی ناشناخته است و احتمال دارد کسی از حضور چنین هیولایی در آنجا مطلع نباشد!

همیشه با ماهیگیران باتجربه و بومی مشورت کنید و از آنها راهنمایی بگیرید. امکان دارد اولین صیدِ شما زمان‌‌بر باشد پس بهتر است روی مکانی نزدیک به محل سکونت خود تمرکز نمایید.

لوازم ماهیگیری اسبله

اسبله‌‌ها ماهیان نیرومندی هستند که هر نوع ضعفی در تجهیزاتِ شما را مجازات خواهند کرد، پس باید از کیفیتِ لوازم ماهیگیری خود کاملا مطمئن باشید. لوازم ماهیگیریِ کپور تقریبا کافی خواهد بود ولی شما نیاز دارید که نخ‌‌ها و دیگر قطعات را تقویت نمایید تا بتوانید ماهی اسبله را مهار کنید.

چوب: چوبی را انتخاب کنید که بتواند کپورهای خیلی بزرگ را تحمل نماید اما دوباره یادآوری می‌‌کنیم که منتظرِ ماهی غیرمنتظره هم باشید! چوب با طول حدود ۳٫۶ متر و منحنی آزمون ۳٫۵ (Test Curve) را در نظر بگیرید. در بازار گزینه‌‌های متنوعی در این محدوده وجود دارند که لذت مبارزه کردن را برای شما دوچندان می‌‌کنند. شما برای صید اسبله‌‌ها لزوما به یک تیر برق نیاز ندارید!

چرخ: من چرخ‌‌های با قرقره خیلی بزرگ (Big pit) را برای صید اسبله ترجیح می‌‌دهم. علت آن ساده است چون این موجودات می‌‌توانند به راحتی در یک حرکت، ۱۰۰ متر از نخ شما را بکِشند. باید هوشیار باشید! اگر در شب ماهیگیری می‌‌کنید، لگامِ (کلاچ) چرخ خود را کمی سفت‌‌تر از حالت کپوری قرار دهید تا به نشستن قلاب در دهان ماهی کمک کرده باشید. مطمئن شوید که کلاچ را به دقت تنظیم کرد‌‌ه‌‌اید.

نخ: حتما باید یک نخ بافته (Braid) قوی باشد چون اسبله نخِ شما را به جاهایی می‌‌برد که فقط خودش می‌‌شناسد، زیر درخت‌‌ها، جزیره‌‌ها، تخته سنگ‌‌ها. و آخرین چیزی که شما می‌‌خواهید، از دست دادنِ این شکار است چون نخِ ارزانی انتخاب کرده‌‌اید! نخی با حداقل قدرت پارگی ۱۵ کیلوگرم در نظر بگیرید.

وزنه: شما حق انتخاب بین وزنه متحرک (Inline) و گیره‌‌دار (Lead clip) دارید. من معمولا از هر دو نوع روی دو چوب خودم استفاده می‌‌کنم. متوجه شده‌‌ام سرب متحرک که نخ از درونش عبور می‌‌کند برای پرتاب‌‌های بلند بهتر است هرچند اسبله‌‌ها همیشه دور از کناره‌‌های آب نیستند. در واقع آنها در شب، نزدیکِ شما پرسه می‌‌زنند.

زمانی که در نزدیکی موانع (مانند ریشه درختان) ماهیگیری می‌‌کنید، وزنه گیره‌‌دار بهترین انتخاب است چون هنگام مبارزه می‌‌تواند سرب شما را آزاد کند. این وضعیت باید به شما کمک کند تا وزنه شما در جایی گیر نکند. من مایلم تا از سرب‌‌های حدود ۱۰۰ گرمی استفاده کنم چون این وزن می‌‌تواند بی‌‌درنگ قلاب را در دهان اسبله فرو ببرد و نیازی به تقه زدن شدید به چوب نیست و کافیست فقط آن را بلند کنید.

طعمه: می‌‌توانید از طعمه‌‌های مرده یا زنده کوچک و یا حتی بویله‌‌های بزرگ (جوشانده) استفاده کنید ولی من پِلِت‌‌ها (حَبه) را بیشتر می‌‌پسندم. از دو حبه گوشتِ لوزی‌‌ماهی (هالیبوت – Halibut) با قطر ۲۱ میلی‌‌متر روی ریسه مویی در یک چوب و سه حبه در چوب دیگرم استفاده می‌‌کنم. ممکن است بپرسید: چرا؟ گفته بودم که گاهی باید منتظر ماهیِ غیرمنتظره‌‌ای باشیم، یک کپور بزرگ! من پیش‌‌نخ (لیدِر) مخصوص اسبله به طول ۶۰ سانتی‌‌متر و قدرت ۳۰ کیلوگرم به کار می‌‌برم. ماهی اسبله دندان‌‌هایی مانند کاغذ سنباده خیلی زبر دارد که می‌‌توانند نخِ شما را بجَوند!

باید به اندازه کافی خوش‌‌اقبال باشید تا ماهی را به چنگ بیاورید؟ همیشه پیش از پرتاب، ریسه خود را دو بار بررسی کنید تا ساییدگی و ضعفی در آن نباشد. مسلما اگر از تعداد ماهی‌‌های از دست رفته به‌‌خاطر کُند بودن قلاب یا کهنگی پیش‌‌نخ مطلع شوید غافل‌‌گیر خواهید شد. از اتصال مویی حدود ۱۰ سانتی‌‌متری یا حتی بلندتر استفاده کنید چون همیشه می‌‌توانید قسمت اضافه آن را به دورِ قلاب بپیچانید. در صورت نیاز می‌‌توان پِلِت‌‌ها را تحتِ فشار در کنار قلاب قرار داد.

من همیشه دوست دارم تعدادی حبه را به عنوان طعمه اصلی، آغشته به روغنِ لوزی‌‌ماهی کنم. این حبه‌‌ها را یک هفته در روغن ماهی بخوابانید، چون ممکن است فقط این رایحه بتواند اسبله را جذب نماید. یک رشته نخ پی‌‌وی‌‌اِی (PVA) با ۵ تا ۷ حبه در اطراف قلاب شما، معمولا کارایی مثبتی خواهد داشت.

در خصوص دیگر طعمه‌‌ها، همیشه طعمه‌‌پاشی میدانی را توصیه می‌‌کنم. ترکیباتی با پایه خوراکِ ماهی (Fishmeal) عالی هستند همان‌‌طور که این ترکیباتِ ریز، طعمه‌‌ماهیان کوچک را نیز جذب خواهند کرد. اسبله‌‌ها می‌‌توانند پرخوری کنند پس شما هم می‌‌توانید مقادیر زیادی غذای رایگان مانند حبه‌‌های بزرگ و جوشانده‌‌های خوراکِ ماهی به آنها معرفی کنید. طعمه‌‌پاشی میدانی پیش از ماهیگیری نیز می‌‌تواند ارزش امتحان کردن داشته باشد.

نمونه قلاب‌های مخصوص صید اسبله

قلاب: از قلاب‌‌های مخصوص بویله-حبه (Boilie/Pellet special -BP) اندازه ۱ یا ۲ و یا قلاب مخصوص اسبله MADCAT یا Eagle Claw استفاده کنید. قلاب‌‌های دهانه پهن کپوری (Wide Gap) نیز می‌‌توانند به خوبی موثر باشند.

سرب نخ‌‌خواب (بَک‌‌لید): همیشه استفاده از یک سرب نخ‌‌خواب (Back Lead) برای خواباندن نخ بر روی بستر آب مفید خواهد بود. دلیلش این نیست که این ماهی از نخ می‌‌ترسید بلکه بیشتر می‌‌خواهیم نخ در مسیر آن قرار نگیرد چون اسبله‌‌ها ماهیان عظیم الجثه‌‌ای هستند! بدون شک در نیمه شب، علاقه‌‌ای به در هم پیچیدن نخ‌‌ها به شکل ماکارونی ندارید.

اسبله‌ها بینایی ضعیفی دارند و شب‌ها بهتر تغذیه می‌کنند.

ماهیگیری شبانه: به‌‌کارگیری یک پایه چندگانه (پاد) یا دو پایه تکی (مردابی) برای چوب‌‌ها به همراه هشداردهنده‌‌های صوتی (بازِر)، برای صید اسبله عالی است. هشداردهنده‌‌ها بسیار کارامد هستند چون متوجه شدم که غروب، شب و سپیده‌‌دم بهترین زمان برای صید اسبله است. شما نمی‌‌توانید از ماهیگیری در شب‌‌های گرم تابستان چشم‌‌پوشی کنید، زمانی که ماهی اسبله در فعال‌‌ترین وضعیتِ سالیانه خود قرار دارد.

احترام!

ماهی اسبله دندان‌‌های تیزی دارد و می‌تواند به دستان شما آسیب بزند.

حالا فرض کنید ماهی اسبله را به دام انداخته‌‌اید، سوال بعدی این است که با چه مصیبتی باید آن را بیرون بکشیم؟ به قوانین طلاییِ آماده‌‌سازی برمی‌‌گردیم. شما دو گزینه دارید. یک تورِ دستی بزرگ یا یک دست‌‌کش. من همیشه دست‌‌کش را انتخاب می‌‌کنم هرچند ممکن است در ابتدا کمی احساسِ غیرطبیعی داشته باشید.

اگر روشِ دست‌‌کش را انتخاب کردید، حتما مراقب موقعیت قلاب در دهان ماهی باشید. بی‌‌شک دوست ندارید نیمه‌‌شب راهیِ اورژانس بیمارستان شوید! احتمالا ماهی خسته است و سنگین به نظر می‌‌رسد، البته نباید فریب بخورید. آهسته به سرِ ماهی ضربه بزنید، دهانش باید بسته باشد. دستِ خود درون دهان و انگشت شست را زیر چانه آن قرار دهید. مانند گرفتن دستگیره یک کیف است ولی حواستان جمع باشد. آنها می‌‌توانند شما را به شدت بکِشند و شکستن مچِ دست توسط یک ماهی با وزن بیش از ۵۰ کیلوگرم اصلا بعید نیست.

برای بیشتر مبتدیان این رشته، به‌‌کار بردن تور دستی (چاک) مناسب‌‌تر است. یک تور دستی مثلثیِ خیلی بزرگ همراه داشته باشید، به اندازه‌‌ای که یک ماهی حدود ۲ متری در آن جا شود! داشتن یک تشکِ ماهی بزرگ و نرم نیز ضروری است.

یک انبُرک (پَنس) قوی و باکیفیت برای بیرون کشیدن قلاب از دهان ماهی واجب خواهد بود. با وجود ظاهر ترسناک، ماهی اسبله روی خشکی می‌‌تواند کاملا رام باشد. ولی شما باید همواره محتاط باشید و ماهی را مهارشده نگه‌‌دارید.

همیشه انبرک و تشک خود را نزدیک هم قرار دهید و محلی را از قبل برای عکس گرفتن پیش‌‌بینی کنید. خیلی حیاتی است که به ماهی استرس وارد نکنید و در کم‌‌ترین زمان ممکن آن را به آب برگردانید. هنگام رهاسازی ماهی را نگه داشته و سر آن را نوازش کنید. حتی اگر مایل هستید می‌‌توانید آن را ببوسید. خودِ ماهی به شما می‌‌گوید که چه‌‌وقت آماده رفتن است و لحظه خداحافظی او شکوه‌‌مند خواهد بود. شاید این موجودات موردعلاقه همگان نباشند ولی شما نمی‌‌توانید به چنین مخلوقاتی احترام نگذارید.

منبع: blog.fishtec.co.uk
مترجم: نوید عباسی کهن