معرفی انواع قاشقک (Spoon)

برخی بر این باورند که از قاشقک‌‌های فلزی اولین بار در دهه ۱۸۴۰ میلادی استفاده شده است. قاشقک‌‌ها طراحی ساده‌‌ و دوکی شکلی دارند که با وجود فرورفتگی در یک سمت بدنه، آب را کشیده و با تِلوتِلو خوردن و بازتاب نور طعمه‌‌ای فراری یا نیمه جان را تداعی می‌‌کنند. قاشقک‌‌ها اصولا بر روی حس بینایی ماهی شکارچی تاثیر می‌‌گذارند بنابر این بهترین عملکرد را در آب‌‌های روشن و کم گل آلود دارند.

محبوبیت طولانی مدت قاشقک‌‌ها به سادگی به کارگیری آنها برمی‌‌گردد. قاشقک‌‌ها برای شکارچیان بزرگتر مانند اردک ماهی، ماهی خاردار (باس) دهان گشاد، ماهی آزاد و قزل آلا کارایی بهتری دارند.

حرکت قاشقک بر مبنای شکل و ضخامت آن شکل می‌‌گیرد. قاشقک بلند حرکت پهلو به پهلوی وسیع‌‌تری نسبت به نوع کوتاه‌‌تر به نمایش می‌‌گذارد. همچنین قاشقک خیلی مقعر نیز حرکت پهلو به پهلوی باز‌‌تری نسبت به نوع صاف‌‌تر از خود نشان می‌‌دهد. قاشقک‌‌های نازک که برای ترولینگ به کار گرفته می‌‌شوند حرکتی نامنظم در مقایسه با انواع ضخیم دارند ولی قاشقک‌‌های ضخیم نیز برتری‌‌هایی دارند، مانند وزن بیشتر و پرتاب بلندتر، ته نشینی سریع‌‌تر و عمق شنای بیشتر.

پنج نوع قاشقک وجود دارد: پرتابی، ترولینگ، ضدخزه، جیگ و روآبی. قاشقک‌‌ها از موادی مانند برنج، مس، فولاد، سرب، پلاستیک یا چوب ساخته می‌‌شوند.

معمولا روی یک طرف بدنه رنگ آمیزی می‌‌شود و طرف دیگر برای بازتاب بهتر نور و جلب توجه بیشتر صیقل می‌‌خورد. برخی قاشقک‌‌ها دارای روکشی موج‌‌دار یا چکش خورده هستند (مانند پولک‌‌های یک ماهی) که نور را در جهاتی مختلف منعکس می‌‌کنند.

هنگام استفاده از قاشقک، سرعت کشش عاملی کلیدی برای موفقیت است؛ اگر قاشقک خیلی تند یا کند کشیده شود به درستی تکان نخواهد خورد. شما باید با سعی و خطا سرعت دقیق هر نوع قاشقک را به دست آورید تا بهترین عملکرد را داشته باشد. همیشه قاشقک را نیم تا یک متر دورتر از منطقه مورد نظر پرتاب کنید و آن را از درون منطقه حمله به سمت خود بکشید.

اکشن چوب

بر اساس ماهی هدف، قاشقک‌‌های کوچک برای قزل آلای نهری، قاشقک‌‌های بزرگتر برای اردک ماهی یا جیگ عمودی برای ماهی سوف، گزینه مناسب برای پرتاب یا جیگ کردن قاشقک‌‌ها یک چوب اکشن سریع (Fast) با نوکی سفت خواهد بود. چوب‌‌های خیلی حساس با اکشن نرم برای استفاده از قاشقک‌‌ها پیشنهاد نمی‌‌شوند چون به خوبی چوب‌‌های سفت با اکشن سریع حمله‌‌های ماهی را به شما مخابره نمی‌‌کنند. موفقیت شما در به کارگیری قاشقک‌‌ها در به سرعت نشاندن قلاب در دهان ماهی به محض حس کردن حمله آن است.

قاشقک و ریسه

ماهیگیرانی که از انواع قاشقک پرتابی، ضدخزه یا ترولینگ استفاده می‌‌کنند باید از ریسه به همراه هرزگرد استفاده کنند. این اتصال به قاشقک آزادی حرکت داده و پیچ خوردگی نخ را به کمترین مقدار می‌‌رساند. بهترین روش برای قاشقک‌‌های روآبی و جیگ اتصال مستقیم قاشقک به نخ است. این دو نوع قاشقک با آزادی کمتر در اتصال نخ، عملکرد بهتری خواهند داشت.

جاذبه‌‌های قاشقک

جذبه اصلی در یک قاشقک برق زدن آن است ولی برخی قاشقک‌‌ها جاذبه‌‌های دیگری نیز دارند که می‌‌تواند توسط ماهیگیر نصب شده باشد. این موارد شامل سه نوع می‌‌شوند؛ صداسازها (Clicker): دو پولک باریک اسپینر که توسط حلقه‌‌هایی در انتهای قاشقک نصب می‌‌شوند تا تولید صدا و لرزش نمایند. باله‌‌ها (Flipper): یک قطعه دوکی شکل کوچک از پلاستیک (قرمز یا زرد) برای افزایش رنگ که به قلاب یا حلقه انتهایی متصل می‌‌شود. دنباله‌‌ها (Trailer): برای افزودن رنگ و جلوه، پَر یا پلاستیک نرم یا دمی بافته‌‌شده به پایین قاشقک افزوده می‌‌شود.

رنگ قاشقک

در سال‌‌های دور تنوع رنگ زیادی در قاشقک‌‌ها وجود نداشت و فقط چند رنگ سنتی قرمز و سفید دیده می‌‌شد. همانند مسیری که لورها گذراندند سازندگان قاشقک‌‌ها نیز در طول سال‌‌ها هزاران طرح و رنگ جدید را معرفی کردند تا جلوه و رنگ قاشقک‌‌ها را بهبود بخشند.

در انتخاب رنگ قاشقک گزینه‌‌های زیادی وجود دارد ولی در طول سال‌‌ها برخی رنگ‌‌ها نتایج بهتری به همراه داشته‌‌اند. برای آب‌‌های نسبتا روشن، رنگ‌‌های قرمز و سفید با زمینه نیکل، سفید و سیاه با زمینه نیکل، زرد و قرمز با زمینه مسی، و ترکیبی از نیکل/نقره‌‌ای- طلایی/مسی بهترین گزینه‌‌ها هستند. برای آب‌‌های گل آلود و تیره‌‌تر نیز از ترکیبات ببر آتشین (Fire Tiger) با زمینه برنجی یا نارنجی/زرد با زمینه نیکل استفاده نمایید.

برای قاشقک‌‌های ترولینگ در دریاچه‌‌های بزرگ، بهترین رنگ نقره‌‌ای یا طلایی با سایه‌‌هایی از بنفش، آبی و سبز است تا طعمه‌‌ ماهی‌‌های کوچکی را تداعی کنند.

ماهی‌‌های شکارچی هر آب یا منطقه‌‌ای تمایل و علاقه بیشتری به رنگی خاص دارند. اگر قصد ماهیگیری در مکانی ناشناخته دارید و از قاشقک استفاده می‌‌کنید بهتر است با ماهیگیران و فروشندگان تجهیزات ماهیگیری بومی مشورتی داشته باشید.

فهرست زیر می‌‌تواند شما را در شناسایی انواع متداول قاشقک‌‌ها و چگونگی کاربرد آنها راهنمایی نماید.

• قاشقک سنتی پرتابی (Traditional Casting)

قاشقک‌‌های پرتابی فلزی منقوش با نام‌‌های سنتی یا کانادایی نیز شناخته می‌‌شوند. همگی هنگام کشش زیر آب حرکت تِلو تِلوی خاصی بر اساس شکل بدنه از خود نشان می‌‌دهند. اندازه این قاشقک‌‌ها از بسیار سبک ۲ گرمی تا بیش از ۸۵ گرم در بازار موجود است.

اندازه‌‌های متداول حدود ۷ تا ۲۲ گرم است که برای ماهی‌‌های سوف، اردک ماهی و انواع مشابه کاربرد دارد. همه قاشقک‌‌های پرتابی دارای یک قلاب سه یا تک شاخ هستند که توسط یک حلقه به بدنه متصل شده است. این حلقه اجازه می‌‌دهد تا هنگام حرکت قاشقک قلاب آزادانه تاب بخورد.

• قاشقک ترولینگ (Trolling)

قاشقک‌‌های ترولینگ از نوع پرتابی بسیار لاغرتر و سبک‌‌تر هستند طوری که یک قاشقک ترولینگ ۶ سانتی‌‌متری فقط حدود ۳ گرم وزن دارد، بنابر این آنها برای پرتاب کردن بیش از حد سبک هستند. آنها برای ماهیگیری در سیستم ترولینگ و عمقی مشخص به کمک دانریگر یا صفحه شیرچه (Diving Plane) طراحی شده‌‌اند. آنها با حرکت لرزشی زیاد به اطراف، طعمه‌‌ای عالی برای صید ماهی‌‌های آزاد، قزل آلا، سوف و یا دیگر انواع ماهی آب‌‌های آزاد هستند.

• قاشقک ضدخزه (Weedless)

هنگام ماهیگیری درآب‌‌هایی با پوشش علفی، خزه‌‌های آبی، شاخه‌‌ها و کنده‌‌های فراوان، شما نمی‌‌توانید از به کارگیری قاشقک ضدخزه برای تحریک ماهی شکارچی به راحتی بگذرید. بیشتر این قاشقک‌‌ها شامل تک قلابی جوش خورده به بدنه می‌‌شوند که به همراه یک سیم محافظ از بیشتر گیرها جلوگیری می‌‌کند. روش‌‌های گوناگون جمع کردن نخ را تجربه کنید. حرکت مکث و کشش را بیازمایید و به قاشقک اجازه پایین رفتن در گودال‌‌های باز را بدهید. یا حرکتی یکنواخت و مستقیم را بر رو و میان پوشش علفی انجام دهید. می‌‌توانید برای افزایش جذابیت طعمه، دنباله‌‌ای مانند لارو پلاستیکی به قلاب آن اضافه کنید. قاشقک‌‌های ضدخزه معمولا در وزن‌‌های ۷ تا ۳۰ گرم در بازار موجود هستند.

• قاشقک روآبی (Surface)

در فصل تابستان ماهیان شکارچی بزرگی مانند خاردار، اردک ماهی و ماسکی در زیر انبوه خزه‌‌ها کمین می‌‌کنند. این یک موقعیت عالی برای به کارگیری قاشقک‌‌های روآبی خواهد بود. زمانی که بر روی پوشش گیاهی فشرده‌‌ای پرتاب می‌‌کنید این نوع قاشقک شناور شده و با قلابی که در بالا قرار دارد از گیر کردن به خزه‌‌ها جلوگیری می‌‌کند.

بیشتر قاشقک‌‌های روآبی از پلاستیک ساخته می‌‌شوند و معمولا دنباله‌‌ای لاستیکی به همراه دارند. هنگام ماهیگیری با این نوع قاشقک چه در روش حرکت یکنواخت و چه در روش مکث و حرکت، نوک چوب را مستقیم به سمت قاشقک نگه دارید. هرگز به محض حمله ماهی تقه را وارد نکنید تا این که فشار ماهی را حس کرده و سپس تقه بزنید. مانند همه طعمه‌‌های مصنوعی روآبی، احتمال خطا در حمله ماهی بالا است، حتی اگر ماهی خطا کرد به جمع کردن نخ ادامه دهید چون معمولا برمی‌‌گردد و دوباره حمله خواهد کرد.

• قاشقک جیگ (Jigging)

زمانی که دسته‌‌ای از ماهی‌‌ها مانند خاردار یا سوف را در عمق زیادی هدف گرفته‌‌اید یکی از بهترین روش‌‌ها برای دست‌‌یابی به آنها جیگ زدن عمودی است. قاشقک‌‌های جیگ از فلز یا تنگستن ساخته می‌‌شوند، صاف، کلفت و سنگین هستند و هنگام جست و خیز (جیگ) برق می‌‌زنند. آنها طوری طراحی شده‌‌اند تا به تندی به آب‌‌های عمیق برسند.

هنگام ماهیگیری با قاشقک‌‌های جیگ همه حرکات توسط ماهیگیر انجام می‌‌شود که از کشش‌‌های کوتاه برای تشویق ماهی به حمله استفاده می‌‌کند ولی به یاد داشته باشید که بسیاری از حمله‌‌ها نیز هنگام پایین رفتن قاشقک رخ می‌‌دهد. هنگام پایین رفتن قاشقک به حرکت نخ دقت کنید و اگر ایستاد یا تکانی ناگهانی خورد تقه را بزنید. بهترین تجهیزات برای قاشقک‌‌های جیگ، نخ با کشش کم و قدرت ۵ تا ۱۰ کیلوگرم و چوب اکشن تند و نسبتا قوی است.