آیا ماهی‌ها شنوایی دارند؟!

ماهی‌ها در‌ عمق‌های زیاد به طور معمول ماهیگیران را نمی‌بینند، اما کاملا صدای شما را در مجاورت آب در حال صحبت یا حرکت کردن با استفاده از یک گوش داخلی و خطوط جانبی می‌شنوند.

امواج صوتی به صورت کامل در آب پخش می‌شوند، بنابراین هر گونه حرکت و صدا را متوجه و از آن مکان دور خواهند شد. از ماهیانی که شنوایی عالی­‌ای دارند می‌توان به خانواده کپورماهیان، لای­‌ماهی و کولمه اشاره کرد. و ماهیانی مانند سوف حاجی طرخان و اردک­‌ماهی از شنوایی متوسطی برخوردار هستند. اگر برنامه ماهیگیری شما همراه با سر و صدا باشد به احتمال زیاد موفق به صید ماهی‌های بزرگی نخواهید شد چون ماهیان بزرگ بسیار محتاط هستند.

ماهی‌ها چگونه می‌شنوند؟

گوش داخلی ماهی به کیسه هوای ماهی (Swimming bladder) متصل است تا بتواند ارتعاشات صوتی را تقویت و سپس آرام سازی کند. ارتعاشات به صورت تقویت شده به گوش داخلی ماهی می‌رسد و به همین دلیل ماهی­‌ها از شنوایی خوبی برخوردار خواهند شد. گوش انسان قادر به درک صدا در فرکانس‌های ۲۰ هرتز تا ۲۰ کیلو هرتز می باشد و این دامنه صدا برای ماهی­‌ها محدودتر است به صورتی که قادر به درک فرکانسی بین ۵ هرتز تا ۲ کیلوهرتز می‌باشند. پس می‌توان گفت دامنه اصلی شنیداری ماهی‌ها قابلیت دریافت امواج صوتی بسیار پایین را دارد زیرا دامنه درک صدای ماهی­‌ها بسیار پایین‌تر نسبت به انسان است.

بنابراین ماهی‌ها در داخل آب قادر به درک کوچک‌ترین صداها مانند قدم زدن و ضربه پا به زمین خواهند بود. اصولا این موارد بیشتر برای خانواده کپورماهیان و ماهی کولمه صدق می‌کند پس اگر برای صید این ماهی ها اقدام کردید حتما موارد فوق را در نظر بگیرید.

ساختار شنوایی ماهی‌های مهاجم دارای تفاوت‌هایی است، گوش آن ها به کیسه هوا متصل نیست و این دسته از ماهیان بیشتر متکی به بینایی خود هستند زیرا امواج صوتی بالای ۵۰۰ هرتز قابل درک برای آن‌ها نیست.

سر و صدای زیاد در دریاچه‌ها بر روی ماهی‌هایی که شنوایی خوبی دارند تاثیر بسیار زیادی می‌گذارد. در چنین شرایطی ممکن است ماهی فعالیت خود را برای تغذیه و تخم­ریزی قطع کند. دانشمندان در تحقیقاتی دریافتند که سر و صدا تاثیر بسیار زیادی بر روی ماهی کپور دارد طوری که این ماهی تغذیه خود را متوقف می‌کند. در حالی که اردک‌ماهی بدون توجه به این صداها به شکار خود ادامه می‌داد.

اندام‌های شنوایی در ماهی‌ها

ماهی دارای یک جفت گوش می‌باشد که در ناحیه پشت جمجه قرار دارد. عملکرد گوش ماهی فقط برای درک ارتعاشات صوتی نیست بلکه نقش موثری در حفظ تعادل ماهی ایفا می‌کند.

در هر طرف سر ماهی سوراخ­‌های ریزی وجود دارد که به گوش منتهی می‌شوند. ماهی‌ها دارای اندام حسی خاصی‌اند که به آن «خط جانبی» می‌گویند. این اندام با حس شنوایی رابطه نزدیکی دارد. خط جانبی عبارت است از یک ردیف پولک‌های گود افتاده که در طرفین بدن ماهی قرار دارند. فرو رفتگی این پولک‌ها به لوله‌ای منتهی می‌شود که از سر تا دم ماهی امتداد یافته است. گیرنده‌های حسی که در داخل این لوله واقع‌اند، می‌توانند ارتعاشات ضعیف را در آب حس کنند. این اندام حسی به ماهی امکان می‌دهد تا از تمامی آنچه که در اطرافش رخ می‌دهد، آگاه شود. به این ترتیب ماهی می‌تواند جنبش یک مگس در سطح آب یا ارتعاشات ناشی از حرکت یک ماهی دیگر را حس کند.

با گذشت زمان ماهی قادر به درک صداهایی خواهد بود که آن را تهدید نمی­‌کند ولی نسبت به صداهایی که نمی‌شناسد و درکی ندارد واکنش نشان می‌­دهد و با ایجاد سر و صدا در سفر ماهیگیری ممکن است ماهی از آن مکان دور شود و ماهیگیری بدون نتیجه‌ای را برای ما رقم بزند.

منابع :
Fishingday
Carpology