راهنمای انواع نخ‌‌های ماهیگیری و موارد کاربرد آنها

پیچیده‌‌ترین مسئله‌‌ای که اکثر ماهیگیران به طور مستمر با آن مواجه هستند نحوه انتخاب نخ مناسب برای کاربردهای مختلف است. نخ ماهیگیری تنها رابط شما با آن ماهی درشتی است که در قلاب شما گیر افتاده است. بسیاری از ماهیگیران اهمیتی به نوع نخ نمی‌‌دهند و از آنچه در دسترس باشد استفاده می‌‌کنند. متاسفانه این تصمیم منتج به پشیمانی می‌‌شود.

انتخاب صحیح نخ می‌‌تواند بیانگر تفاوت دو حالت باشد. یکی شما هستید و یک ماهی بزرگ در دست، راهی خانه که دوستان ماهیگیر شما غبطه می‌‌خورند و یا آن که «آه این دفعه یک ماهی رکوردشکن به قلابم زد ولی موقع بیرون کشیدن نخ پاره شد!» و مطمئنم همه شما حداقل یک چنین آدمی را می‌‌شناسید. بیایید این شخص نباشیم. من که نمی‌‌خواهم باشم.

نگاه اجمالی

در این مقاله مایلم انواع مختلف نخ را معرفی کنم و کاربری و مشخصات آنها را برای شما شرح دهم.

در این مقاله چه می‌‌آموزیم:

• انواع نخ ماهیگیری و مشخصات آنها
• برای کاربرد‌‌های متفاوت چه نخی انتخاب کنیم
• بهترین گره‌‌ها برای انواع مختلف نخ
• برای خرید بعدی نخ چه نکاتی را در نظر بگیریم
• مراقبت از نخ، وارسی آن و زمان تعویض نخ

سه نوع اصلی نخ ماهیگیری

سه نوع اصلی نخ ماهیگیری که همه جا یافت می‌‌شود عبارتند از  مونوفیلامنت، فلوروکربن و بافته.

این تنوع شاید در بادی امر غافل‌‌گیر کننده به نظر آید ولی من در بخش بعدی اطلاعات کاملی در ارتباط با موارد مصرف و مشخصات هر یک در اختیارتان می‌‌گذارم تا بتوانید نخ مناسب مصرف خود را انتخاب نمایید.

نخ ماهیگیری مونوفیلامنت (Monofilament)

مونوفیلامنت یا «مونو» سال‌‌هاست که در دسترس است و به عنوان نخی استاندارد بین ماهیگیران شناخته می‌‌شود. از نامش پیداست (مونو = تک) که نایلون تک الیاف می‌‌باشد.

این نخ در دسترس‌‌ترین نوع نخ است که تعداد زیادی از تولیدکنندگان با کیفیت‌‌های متنوعی آنها را عرضه می‌‌کنند.

خصوصیات نخ مونوفیلامنت

مونوفیلامنت مشخصات متعددی دارد که در زمان انتخاب باید در نظر گرفت. عمده امتیاز آن شناوری روی آب است.

شناور است – بهترین گزینه برای نگاه داشتن طعمه در بالای جریان است؛ طعمه‌‌هایی که می‌‌خواهید در سطوح بالایی آب نمایش دهید مانند انواع پاپرها (Popper).

مونو کشش زیادی دارد – بسته به نوع کاربری می‌‌تواند خوب یا بد باشد.
حسن آن در استفاده از طعمه‌‌هایی مانند انواع ماهی‌‌نما و قلاب‌‌های سه‌‌شاخ است. کشش باعث جذب ضربه می‌‌شود که منتج به باقی ماندن ماهی در قلاب شده و فشار وارده بر نخ خنثی می‌‌شود.
عامل کشش همچنین یک عیب به حساب می‌‌آید چون تشخیص ضربه ماهی‌‌های کمتر جنگنده را مشکل می‌‌نماید. این کشش مشکل دیگری را نیز ایجاد می‌‌کند. در آب‌‌های عمیق وقتی ماهی ضربه می‌‌زند و شما تلاش دارید با ضربه متقابل قلاب را در دهان ماهی جا بیندازید؛ کشش نخ با تاخیری که ایجاد می‌‌کند باعث از دست رفتن ماهی خواهد شد.

مونوفیلامنت در آب قابل دیدن است – وقتی از مونوفیلامنت در روز استفاده می‌‌کنید به ویژه در آب‌‌های روشن، نور در نخ منعکس شده و در آب می‌‌درخشد، پس ماهی را به خصوص در روش انتظاری فراری می‌‌دهد.
همچنین برای مقاومت در برابر پارگی قطر بزرگ‌‌تری دارد و بزرگی قطر برابر است با قابلیت رویت بیشتر.

حافظه دارد – یکی از معایب عمده مونوفیلامنت حافظه آن است و شکل قرقره را به خود می‌‌گیرد که تاثیری منفی در طول پرتاب دارد. این لول شدن (فِر خوردن) نخ تبعات منفی دیگری مانند بَک لَش (Backlash – پیشی گرفتن سرعت قرقره از سرعت طعمه پرتابی)، گره خوردن نخ و به هم ریختن نخ دور قرقره دارد که آفتی است برای ماهیگیران.
حافظه نخ که باعث لول شدن آن می‌‌شود در نهایت موجب اتلاف وقت و کوتاه شدن طول پرتاب می‌‌شود.

کاربردهای نخ ماهیگیری مونوفیلامنت

مونوفیلامنت بهترین کاربری را برای طعمه‌‌های سخت روآبی و طعمه‌‌های دارای سه‌‌قلاب مانند ماهی‌‌نماها و دیگر موارد مشابه دارد.

‌بهترین گره برای مونوفیلامنت

گره حلقه بدون لغزش (non-slip loop knot) انتخاب من است چون باعث حرکت بهتر طعمه می‌‌شود و دلیل آن وجود یک حلقه ثابت است که به طعمه اجازه حرکت آزادانه را می‌‌دهد. این گره برای طعمه‌‌هایی مانند ماهی‌‌نماها، جیگ‌‌ها و غالب طعمه‌‌های روآبی مناسب است.

نخ ماهیگیری فلوروکربن (Fluorocarbon)

نخ ماهیگیری فلوروکربن پلیمری است که از مشتقات نایلون مونوفیلامنت به دست می‌‌آید. در اوایل ابداع به عنوان پیش‌‌نخ (لیدر) استفاده می‌‌شده اما تا به امروز موارد مصرف بسیاری پیدا کرده است. به نظر می‌‌آید از آن دسته نخ‌‌هایی باشد که ماهیگیران رابطه عشق و نفرت با آن داشته باشند به ویژه اگر برای اولین بار از آن استفاده می‌‌کنند.

بین ماهیگیران به «فلورو» یا «کربن» معروف است و برتری‌‌هایی نسبت به مونوفیلامنت دارد. البته این مزایا ممکن است مخصوصا از سوی ماهیگیران تازه کار معایب آن به حساب آیند. به هر حال موارد استفاده از آن در حال رشد بوده و برای غالب موقعیت‌‌های ماهیگیری تبدیل به انتخابی بسیار متداول شده است.

خصوصیات نخ ماهیگیری فلوروکربن

خوب:

نامرئی – بزرگ‌‌ترین ویژگی فلوروکربن، تقریبا ناپیدا بودن آن زیر آب است بدین دلیل که ضریب جذب نور آن تقریبا مانند آب است. بر خلاف مونوفیلامنت که نور پس از تابش به آن منعکس می‌‌شود؛ شعاع نوری از فلوروکربن عبور می‌‌کند و تقریبا انعکاسی ندارد. این برای ماهی‌‌های حساس به نخ ماهیگیری در آب‌‌های روشن (زلال) که رعایت ظرافت ضروریست ایده آل می‌‌باشد.

در آب ته‌‌نشین می‌‌شود (شناور نیست) – دومین ویژگی بزرگ فلوروکربن ته‌‌نشین شدن آن در آب است. لذا وقتی از ماهی‌‌نما یا جیگ‌‌ها استفاده می‌‌کنید و می‌‌خواهید در سطوح پایین‌‌تر آب ماهیگیری کنید ضرورت به کارگیری آن بیشتر می‌‌شود. این قابلیت به طعمه اجازه دسترسی به عمق بیشتر را می‌‌دهد و حتی به طعمه‌‌های پلاستیکی نرم هنگام شیرجه به عمق، حرکات متناسبی می‌‌بخشد.

کشش کمتر – کشش فلوروکربن کمتر از مونوفیلامنت است. این امر بر حساسیت نخ افزوده و در نتیجه ضربات ظریف ماهی به قلاب را قابل تشخیص می‌‌نماید. بدین ترتیب می‌‌توانید با زدن ضربه به موقع ماهی بیشتری در قلاب بیندازید.

جذب آب ندارد – این خصیصه بسیار عالی است چون به سرعتِ نخ مونو فرسوده نمی‌‌شود و همین موجب صرفه جویی در هزینه‌‌های جایگزینی نخ می‌‌شود.  

بد:

سفت است – حال یکی از نکات ترسناک برای اکثر ماهیگیران تازه کار، سفت (شق) بودن نخ فلوروکربن است. این ویژگی باعث پرش نخ یا ریزش آن از روی چرخ اسپینینگ می‌‌شود. یک راه کنار آمدن با این مشکل استفاده از نخ‌‌های نازک‌‌تر روی چرخ اسپینینگ در مقایسه با چرخ پرتابی می‌‌باشد.
این سفتی نخ کارِ گره زدن را نیز مشکل می‌‌کند. لذا برای این که طعمه‌‌های گران قیمت خود را از دست ندهید هنگام گره زدن، توجه بیشتری مورد نیاز است.

کاربردهای نخ ماهیگیری فلوروکربن

• فلوروکربن غیر قابل رویت بوده و برای ماهیگیری در آب‌‌های زلال که در آن آشکار بودن نخ موجب ترس ماهی می‌‌شود ایده آل است.
• به عنوان پیش‌‌نخ برای ریسه‌‌های با نخ بافته و طعمه.
• فلورو در آب ته‌‌نشین می‌‌شود پس برای نمایش طعمه در لایه‌‌های میانی آب و طعمه‌‌های کف‌‌خواب بهترین عملکرد را دارد. طعمه‌‌هایی مانند جیگ‌‌های آب‌‌های عمیق یا ماهی‌‌نمای شیرجه‌‌روی عمیق.

بهترین گره برای فلوروکربن

فلوروکربن صاف و لیز است لذا گره را به خوبی نگه نمی‌‌دارد. برای گره زدن به طعمه‌‌ها و قلاب‌‌ها، من از گره تریلِن (Trilene) استفاده می‌‌کنم.

نخ ماهیگیری بافته (Braid/Braided)

نخ بافته (تافته شده) پیش از مونوفیلامنت و فلوروکربن وجود داشته است. سالیان زیادی است که از آن استفاده می‌‌شود. چندین رشته از الیاف موادی مانند داینیما (Dyneema که در زره محافظ بدن استفاده می‌‌شود) یا اسپکترا (spectra) در هم بافته می‌‌شود تا این نخ‌‌های عالی به دست آید.

امروزه این نخ متداول‌‌تر از هر وقت دیگر شده است چون پیشرفت در تکنولوژی تولید نخ کاربرد آن را آسان‌‌تر و قطر آن را کمتر نموده است.

مانند مونو، نخ بافته نیز دارای چند خصوصیت عالی است که آن را به انتخابی برتر در بسیاری از شرایط متفاوت بدل کرده است.

خصوصیات نخ ماهیگیری بافته

خوب:

حافظه ندارد – بر خلاف نخ‌‌های دیگر، نخ بافته حافظه ندارد یعنی هنگام پرتاب از قرقره ریزش نمی‌‌کند که می‌‌تواند منتج به پرتاب بلندتری شود.

کشش ندارد – منجر به حساسیت بیشتر شده و در آب‌‌های با پوشش گیاهی فراوان و همچنین عمیق، احتمال درگیری قلاب در دهان ماهی را افزایش می‌‌دهد.

شناور است – مثل مونوفیلامنت، نخ بافته در آب شناور می‌‌ماند که آن را گزینه‌‌ای عالی برای ماهیگیری روآبی به خصوص با طعمه‌‌های قورباغه‌‌ای شکل در آب‌‌های با پوشش گیاهی یا خزه می‌‌نماید.

مقاوم در برابر سایش – ضمنا توجه داشته باشید وقتی در آبی با پوشش گیاهی سنگین ماهیگیری می‌‌کنید، نخ بافته با بریدن خزه‌‌های در مسیر، از میان آنها عبور می‌‌کند تا شما ماهی را آسان‌‌تر از آب خارج کنید. وقتی اطراف اسکله ماهیگیری می‌‌کنید با بودن چوب و صخره، نخ بافته بهترین انتخاب شماست چون خاصیت ضد سایش بالایی دارد.

قطر کمتر – قطر کم آن باعث می‌‌شود طول بیشتری از نخ بر روی قرقره بپیچید یعنی بالا رفتن ظرفیت قرقره و بلند‌‌تر شدن پرتاب‌‌ها.

بادوام‌‌تر است – در مقایسه با نخ مونوفیلامنت یا فلوروکربن، برای ماهیگیران مقتصد با یک قرقره از نخ بافته می‌‌توان (بدون نیاز به تعویض نخ) سالیان بیشتری ماهیگیری نمود.

بد:

یکی از عیوب نخ بافته کاملا مرئی بودن آن در آب‌‌های روشن است.

قیمت – نخ بافته گران‌‌تر از نخ‌‌های نایلونی است ولی در عوض طولِ عمر بیشتری دارد.

نخ بافته به سختی گره می‌‌خورد.

 کاربردهای نخ ماهیگیری بافته

• به دلیل خاصیت ضد سایشی بالا، با برش پوشش‌‌های گیاهی سطح آب به راحتی از میان آنها عبور می‌‌کند، لذا بهترین انتخاب برای روش‌‌های پرتابی و بیرون کشیدن ماهی‌‌های سنگین در چنین آب‌‌هایی است.
• نخ بافته و مونوفیلامنت دارای خصیصه مشترک شناوری روی آب هستند که بافته را بدل به انتخابی عالی برای ماهیگیری در سطح با انواع طعمه‌‌های مصنوعی پاپر و جهنده کرده است اما برتری واقعی آن در استفاده از قورباغه مصنوعی توخالی، قورباغه نرم و دیگر طعمه‌‌های نرم هنگام حرکت در سطح آب نمایان می‌‌شود.

بهترین گره برای نخ بافته

گره‌‌های مختلفی را می‌‌توان برای این نخ به کار برد، اما گره ایده آل من در اتصال نخ بافته به طعمه مصنوعی یا قلاب گره «پالومار» (Palomar) است.

گره‌‌ای که من بیشتر اوقات برای اتصال پیش‌‌نخ فلوروکربن به نخ بافته استفاده می‌‌کنم گره اِف جی (FG) است که به مراتب قوی‌‌تر از دیگر گره‌‌های پیش‌‌نخی است که تا کنون از آنها استفاده کرده‌‌ام.

راهنمای خرید انواع گوناگون نخ ماهیگیری

هنگام خرید به چه نکاتی باید توجه داشت؟

محدودیت‌‌های اندازه قرقره – قرقره چرخ شما برای انباشت طول مشخصی از نخ طراحی شده است (امروزه چندین طول است). پیش از خرید نخ باید این اعداد را به یاد بسپارید. این اعداد معمولا روی قرقره نوشته می‌‌شود.

توان نخ (تست) – منظور مقدار نیرویی است که باعث پاره شدن نخ می‌‌شود. این رقم به پوند (یا کیلوگرم) اندازه‌‌گیری می‌‌شود مثلا تست ۶ پوند (۶lb test). با این نخ هر آنچه که کمتر از ۶ پوند نیرو وارد کند می‌‌توان صید کرد و بیش از آن ممکن است باعث پارگی شود. می‌‌گویم ممکن است، چون همین که در بازی کردن با ماهی ماهر شوید احتمالا بتوانید ماهی ۸ پوندی را با همین نخ ۶ پوندی از آب خارج کنید.

کجا می‌‌خواهید ماهیگیری کنید – این که کجا صید می‌‌کنید نقش بسیار مهمی در انتخاب نخ بازی می‌‌کند. اگر نزدیک اسکله یا در دریاچه و رودهایی که سنگ‌‌های تیز دارند و یا در آب‌‌های دارای پوشش گیاهی سنگین (که احتمال گیر کردن نخ بالاست) ماهیگیری می‌‌کنید به جای نخ مونو، شما نیاز به نخی با توان ضد سایشی بالا مانند نخ بافته دارید.

قطر نخ – منظور از قطر همان ضخامت نخ است. اگر حق انتخاب دارید در قدرتِ یکسان، نخ نازک‌‌تر همیشه بهتر است. فواید استفاده از یک نخ نازک‌‌تر عبارت است از:

• امکان ذخیره نخ بیشتر روی قرقره
• بسیار آسان‌‌تر گره می‌‌خورد

کشش – کششِ نخ چقدر است. همان طور که در بالا ذکر شد، کشش بسته به شرایط می‌‌تواند سودمند یا زیان‌‌بار باشد. نافع است وقتی شما در حال جنگیدن با یک ماهی تهاجمی هستید که بخشی از نیروی وارده، توسط انعطاف کششی نخ خنثی شده و مانع پاره شدن نخ می‌‌گردد. نکته مثبت دیگر این که اگر موقع نوک زدن ماهی شما بلافاصله قصد نشاندن قلاب در دهان ماهی داشته باشید (که معمولا باعث خارج کردن قلاب از دهان ماهی می‌‌شود) قلاب بلافاصله چفت نمی‌‌شود. زیان‌‌بار آن که وقتی در پاییز یا زمستان صید می‌‌کنید، نیاز به حساسیت بیشتری در نخ دارید تا نوک زدن‌‌های ظریف ماهی کمتر تهاجمی را بهتر حس کنید.

پدیداری (قابلیت رویت) – منظور آن است که با چه سهولتی نخ دیده می‌‌شود. انتخاب در مورد میزان پدیداری نخ بستگی به مکان و نوع صید دارد. اولین سوالی که از خود می‌‌کنید این که آیا ماهی به نخ حساس است یا نه. اگر ماهی از نخ می‌‌ترسد باید نخ نامرئی مانند فلوروکربن یا نخی که همرنگ آب باشد استفاده کنید. مثلا اگر در آب شور ماهیگیری کنم احتمالا رنگ آبی را به زرد ترجیح می‌‌دهم.
اگر درآب شیرین ماهیگیری کنم و لازم باشد از نخ بافته که در آب قابل رویت است استفاده کنم نخ سبز چمنی را که در مقایسه با سایر رنگ‌‌ها و در بیشتر آب‌‌ها پدیداری کمتری دارد انتخاب خواهم کرد. برخی افراد رنگ‌‌های روشن‌‌تر مثلا زرد را ترجیح می‌‌دهند تا بتوانند نخ خود را هنگام ماهیگیری در شب ببینند.

چگونگی مراقبت از نخ ماهیگیری

• تابش طولانی نورِ خورشید روی نخ تاثیرگذار است. نخ را در مکانی سرد و تاریک نگهداری کنید.
• استفاده طولانی از نخ در آب شور موجب تحلیل (مواد مصنوعی)، صدمه و تضعیف نخ شما می‌‌شود. همیشه پس از ماهیگیری در آب شور، نخ و قرقره خود را شستشو دهید.
• هر از گاهی حدود ۲ متر آخر نخ خود را از میان دو انگشت فشرده خود عبور دهید تا متوجه خراش یا ساییدگی احتمالی شوید و در صورت وجود آن را بچینید. غفلت از این کار علت اصلی پاره شدن نخ هنگام بازی با ماهی است.
• نسبت به تعویض نخ هر قرقره، به محض مشاهده فرسودگی اقدام کنید.

نتیجه گیری

امیدوارم این بخش ذهن شما را درمورد ۳ نوع نخ ماهیگیری روشن کرده باشد. نوع آب و طعمه مصرفی تعیین کننده نوع نخ مورد نیاز هستند.

اگر تازه شروع کرده‌‌اید و دنبال نخی برای همه شرایط هستید من پیشنهاد می‌‌کنم بچسبید به همه کاره بودن نخ فلوروکربن یا نخ بافته.

جمع‌‌بندی آخر این که مونوفیلامنت برای ماهیگیری در سطح آب بهترین است. فلوروکربن و بافته تحمل همه شرایط را دارند. فلوروکربن در آب‌‌های صاف برتر است در حالی که بافته در پوشش‌‌های سنگین گیاهی بی‌‌نظیر می‌‌باشد.

منبع: Anglersambition.com

مترجم: مصطفی فیضی‌‌زاده